AST/ALT oranının obstrüktif uyku apne sendromu ile ilişkisinin değerlendirilmesi

LATİFE KONUK AYAZ

AST/ALT oranının obstrüktif uyku apne sendromu ile ilişkisinin değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: LATİFE KONUK AYAZ

Danışman: Suat SİNCAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: OSAS tanısı PSG ile konmakla birlikte erişilebilirliği sınırlıdır. Bu çalışmada De Ritis (AST/ALT) ve ALT/AST oranlarının OSAS şiddetiyle ilişkisi ve birinci basamakta öngörü değerleri araştırıldı. Materyal ve Metot: 2018-2024 arasında, uyku laboratuvarına başvuran 2577 olgu retrospektif tarandı. Bunlardan ilk kez PSG ile değerlendirilen 1758 olgu alındı. Dışlanma kriterlerine göre 784 olgu elendi. Dahil edilme kriterlerine göre 974 olgu alındı. Karaciğer enzimleri ile AST/ALT ve ALT/AST hesaplandı. Lipit profilleri alındı. Oranlar, AHI, ODI, ortalama ve minimum SpO₂, T90, ortalama kalp hızı, uyku etkinliği ve demografik verilerle ilişkilendirildi. Tanısal performans ROC analiziyle değerlendirildi. Bulgular: OSAS grubunda erkek oranı, boy, kilo, VKI, ortalama kalp hızı, T90 ve ODI kontrol grubuna göre daha yüksekti; ortalama ve minimum SpO₂ ile uyanıklık SpO₂ daha düşüktü (tümü p≤0,002; SpO₂ için p<0,001). GGT, AST ve ALT düzeyleri OSAS'ta anlamlı yüksekti. Oranlar açısından OSAS'ta ALT/AST daha yüksek, AST/ALT daha düşüktü (p=0,033 ve p=0,034). Şiddet alt gruplarında ağır OSAS'ta ALT ve ALT/AST artarken AST/ALT azaldı. Korelasyon analizinde AST/ALT, AHI, ODI, T90 ile zayıf ve negatif; ALT/AST zayıf ve pozitif ilişkiliydi; AHI ile ODI arasında güçlü, T90'ın AHI ve ODI ile ilişkisi orta düzeydeydi (tümü p<0,001). ROC analizinde, OSAS'ı sağlıklılardan ayırmada ALT/AST için en iyi eşik 1,07 (duyarlılık %55, özgüllük %53) ve AST/ALT için 0,83 (duyarlılık %66, özgüllük %43) olup, her iki oran için AUC=0,544 bulundu. Sonuç: AST/ALT ve ALT/AST oranları OSAS ile ilişkili olmakla birlikte tek başına ayırt edici değildir. Hipoksik yük göstergeleri (ODI, T90) ve temel lipid profili ile birlikte kullanıldığında klinik risk öngörüsüne tamamlayıcı katkı sağlar.