Sınıf öğretmenlerinin öz-yeterlik, özerklik, iş memnuniyeti, öğretmen katılımı ve tükenmişliği arasındaki ilişki: Bir model geliştirme çalışması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAVUZ SÖKMEN
Danışman: Durmuş Kılıç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada sınıf öğretmenlerinin, öz-yeterlik, özerklik, iş memnuniyeti, öğretmen katılımı ve tükenmişlik değişkenleri arasında bir model geliştirmek amaçlanmıştır. Yöntem: Nicel araştırma deseni ve ilişkisel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen bu araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Öğretmen İş Memnuniyet Ölçeği, Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu, Öğretmenler İçin İşle Bütünleşme Ölçeği, Öğretmen Özerklik Ölçeği kullanılmıştır. Bu veri toplama araçları ile 894 öğretmenden veri elde edilmiştir. Veriler üç çalışmada toplanmıştır. İlk çalışmada Özerklik ölçeğinin Türkçeye uyarlanmasında 146 öğretmenden, ikinci çalışmada bu ölçeğin dil eşdeğerliği için 32 öğretmenden, üçüncü çalışmada ise araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişkiyi modelle test etmek üzere 716 sınıf öğretmeninden veri elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin analizi SPSS 18 paket programı ve LISREL 8.8 programıyla yapılmıştır. Bulgular: Araştırmanın değişkenleri öz-yeterlik, özerklik, iş memnuniyeti, öğretmen katılımı ve tükenmişlik arasındaki ilişkileri gösteren bir model test edilmiştir. Bu ilişkilerin analizi ise yol analizi (path analysis) ile yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre araştırmaya katılan sınıf öğretmenlerinin öz-yeterlik (sınıf yönetimi, öğretim stratejileri, öğrenci katılımı), özerklik, öğretmen katılımı (duyuşsal katılım, bilişsel katılım, sosyal katılım- öğrenciler, sosyal katılım- meslektaşlar) ve iş memnuniyet düzeyleri yüksek bulunmuştur. Öğretmenlerin, tükenmişlik düzeyleri duygusal tükenme alt boyutunda düşük düzey, duyarsızlaşma alt boyutunda orta düzey, kişisel başarı alt boyutunda ise düşük düzeyde tükenmişlik yaşadıkları ortaya çıkmıştır. Öğretmen öz-yeterliği; öğretmen katılımı, iş memnuniyeti ve özerkliği pozitif ve anlamlı, tükenmişliği ise anlamlı ve negatif yönde yordamaktadır. Öğretmen özerkliği ise öğretmen katılımını anlamlı ve pozitif yönde yordamaktadır. Sonuç: Çalışmanın sonucu, önerilen teorik model ile veri uyumunun iyi olduğunu ortaya koymuştur.