Multipl skleroz hastalarında melatonin düzeyi ve oksidatif stres ile yorgunluk ve uyku bozuklukları arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YILDIZ DAĞCI
Danışman: Nuray Bilge
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Multipl skleroz (MS) merkezi sinir sisteminin demiyelinizan ve dejeneratif değişikliklerle karakterize kronik inflamatuar otoimmün bir hastalığıdır. Oksidatif stresin MS'in patojenik özelliklerinde önemli rol oynadığı gösterilmiştir. Melatonin antioksidan özelliği olan önemli bir uyku modülatörüdür. MS hastalarında kronik yorgunluk sendromu ve uyku bozuklukları sıklıkla gözlenir. Çalışmamızda MS hastalarında melatonin düzeyi ve oksidatif stresin, uyku bozuklukları ve yorgunluk arasındaki ilişkisini araştırmayı amaçladık. Çalışmamız 50 MS hastası ve 30 sağlıklı kontrol grubu olmak üzere 80 kişide yapıldı. Her iki grupta serum melatonin ve oksidatif stres parametrelerinden Glutatyon peroksidaz (GPx), Superoksit dismutaz (SOD) ve Malondialdehit (MDA) düzeyleri ölçüldü. Yüzyüze görüşmede her iki grupta demografik özellikler ve MS hastalarının klinik özellikleri belirlendi. MS hastalık şiddeti için Genişletilmiş Özürlülük Durumu Ölçeği (EDSS) ve her iki gruba Bitkinlik Şiddeti Ölçeği, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi, Epworth Uykululuk ölçeği, Uykusuzluk Şiddeti İndeksi, huzursuz bacak sendromu için IRLSGG (The İnternational Restless Legs syndrome Study Group) tarafından belirlenen Temel Tanı Kriterleri, Destekleyici Kriterler ve İlişkili Özelliklere Göre Hazırlanan Anket Formu, IRLSSG tarafından belirlenen Şiddet Skalası ve Beck Depresyon Ölçeği değerlendirildi. Çalışmamızda MS hastalarının % 76'sı kadın , %24'ü erkekti ve %88'i RRMS, %10'u SPMS ve %2'si PPMS tip idi. MS hastalık süresi ortalama 4,5 yıl, EDSS skorları ortalama 2 olarak saptandı. MS hastalarında sağlıklı kontrollere göre melatonin seviyesi düşük , SOD seviyesi anlamlı yüksek saptanırken, GPx ve MDA seviyelerinde anlamlı farklılık saptanmadı. MS hastalarında melatonin seviyesi ile bitkinlik şiddeti arasında ilişki saptanmazken, yaş ve EDSS seviyeleri ile arasında negatif korelasyon vardı. MS hastalarında sağlıklı kontrol grubuna kıyasla PUKİ skoru ve uyku bozukluğu olanların oranı, bitkinlik ve bitkinlik şiddeti skoru, Beck depresyon skoru anlamlı yüksekti. Bitkinliği olan MS hastalarında olmayanlara göre EDSS, PUKİ, Epworth uykululuk, uykusuzluk skorları daha yüksekti. MS hastalarında uyku bozukluğu olanlarda olmayanlara kıyasla melatonin seviyesi ve MDA seviyesi düşük, bitkinlik varlığı ve şiddeti , Beck depresyon skoru anlamlı olarak yüksek saptandı. MDA seviyesi ile PUKİ, uyku latansı, uykusuzluk şiddeti indeksi ve bitkinlik skalası seviyeleri arasında negatif korelasyon saptandı. GPx seviyesi ile yaş, MS süresi ve EDSS seviyeleri arasında pozitif korelasyon saptandı. Sonuç olarak; MS hastalarında uyku bozukluğu ve bitkinlik sık görülmekte olup klinik değerlendirmelerde ön planda tutulmalıdır. Uyku bozukluğu tespit edilen MS hastalarında melatonin takviyesi ile uyku kalitesi artırılarak bitkinlik varlığı ve şiddeti azaltılabilir. Bu ilişkinin daha net ortaya koyulabilmesi için daha büyük örneklemli prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Multipl skleroz, uyku bozuklukları, melatonin, oksidatif stres, SOD, GPx, MDA