Yoğun bakım sonrası Covıd-19 hastalarına yaptırılan solunum egzersizlerinin etkinliği: Randomize kontrollü bir çalışma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ESASLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE UZUN
Danışman: Bahar Çiftçi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yoğun Bakım Sonrası Covıd-19 Hastalarına Yaptırılan Solunum Egzersizlerinin Etkinliği: Randomize Kontrollü Bir Çalışma Amaç: Bu araştırmanın amacı, yoğun bakım sonrası COVID-19 hastalarına yaptırılan solunum egzersizlerinin solunum fonksiyon testleri, bakım bağımlılığı, yaşam kalitesi ve hastalıkla ilişkili yaşam kalitesi üzerine olan etkinliğinin incelenmesidir. Materyal ve Metot: Bu araştırma, randomize kontrollü (ClinicalTrials ID: NCT05572827) ve öntest-sontest uygulamalı bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini, Nisan-Ağustos 2022 tarihleri arasında Bingöl Devlet Hastanesi'nde yoğun bakım sonrası göğüs hastalıkları servisine yatışı yapılan hastalar oluşturdu. Araştırmanın örneklemini ise; araştırma kriterlerine uyan 67 hasta oluşturdu. Verilerin toplanmasında "Hasta Tanıtım Formu", "Solunum Fonksiyon Testi", "Bakım Bağımlılığı Ölçeği", "SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği", "Saint George Solunum Anketi (SGRQ) kullanıldı. Hastalar girişim ve kontrol grubuna ayrıldı. Her iki grubun ön-test verileri için gerekli formlar yüz yüze yöntemle dolduruldu. "Solunum Egzersizleri Kitapçığı" ile kendi kendilerine egzersizlerin nasıl yapılacağı konusunda eğitim verildi. Uygulamalı olarak "COVID-19 Sonrası Solunum Egzersizleri" videosu izlettirilip, video hastaların uygun bulduğu cihaza yüklendi. Solunum egzersizlerinin hasta tarafından tekrarlanması istendi. Girişim grubundaki hastalar solunum egzersizlerini doğru yapıncaya kadar uygulamalı olarak solunum egzersizlerine devam edildi. Hastalardan 8 hafta boyunca evlerinde günde 3 kez 15 nefes egzersizi yapması istendi. Egzersizleri yapmayı unutmaması için girişim grubundaki hastalar 8 hafta boyunca haftada 3 defa telefonla aranarak egzersizlerin hatırlatılması sağlandı. Kontrol grubunun ön-test verileri toplandıktan sonra herhangi bir uygulama yaptırılmadı. 8 hafta sonra her iki grubun son-test verileri için aynı formlar yüz yüze dolduruldu. Verilerin değerlendirilmesi tek yönlü körleme yöntemi ile yapıldı. Verilerin değerlendirilmesinde ortalama, yüzdelik, standart sapma, ki kare, eşleştirilmiş t testi, bağımsız örneklem t test kullanıldı. Bulgular: Girişim grubunun 8 haftalık solunum egzersizleri sonrasında FVC (X̄=70.11'den X̄=79.16'ya), FEV1 (X̄=66.31'den X̄=79.28'e), %FEV1/FVC (X̄=74.34'den X̄=83.55'e) test sonuçlarında anlamlı artışlar olduğu belirlendi (p<0.05). Benzer şekilde bakım bağımlılığı (X̄=61.31'den X̄=74.31'e), SF-36 puanları (X̄=63.66'dan X̄=77.31'e) ve hastalıkla ilişkili yaşam kalitesi (X̄=61.34'den X̄=49.06'ya) puanları arasında anlamlı farklılıklar olduğu belirlendi (p<0.05). Kontrol grubunda da artışlar olmasına rağmen (p<0.05) girişim grubu kadar artış olmadığı belirlendi. Sonuç: Bu araştırma; COVID-19 PCR pozitiflik nedeniyle yoğun bakımda tedavi olan ve göğüs kliniğine yatışı yapılan hastalara 8 hafta boyunca yaptırılan solunum egzersizlerinin hastaların FVC, FEV1 ve FEV1/FVC değerlerinde artış sağladığı, bağımlılık durumunun azaldığı, genel yaşam kaliteleri ve hastalığa bağlı yaşam kalitelerini arttırdığına dair ampirik kanıtlar sağlamaktadır. COVID-19 hastaları için evde yapılan solunum egzersiz programlarınının yaygınlaştırması önerilir. Anahtar Kelimeler: COVID-19, Hemşirelik, solunum egzersizleri