Diyabet hastalarının ilaç kullanımındaki öz yeterliliklerinin, tedaviye uyumları ve ölüm anksiyeteleri üzerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ESASLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE GÜLER
Danışman: Bahar Çiftçi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Diyabet Hastalarının İlaç Kullanımındaki Öz Yeterliliklerinin, Tedaviye Uyumları ve Ölüm Anksiyeteleri Üzerine Etkisi Amaç: Bu araştırma, diyabet hastalarının ilaç kullanımındaki öz yeterliliklerinin, tedaviye uyumları ve ölüm anksiyeteleri üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirildi Materyal ve Metot: Araştırma, tanımlayıcı kesitsel türdedir. Araştırma, Şubat-Haziran 2024 tarihleri arasında çevrim içi olarak gerçekleştirildi. Araştırmanın evreni, belirtilen tarihlerde ulaşılan diyabet tanılı bireyler oluşturdu. Araştırmanın örneklemini, iletişim problemi olmayan ve en az 6 aydır diyabet tanısı almış olan 18 yaş üstü 242 diyabet hastası oluşturdu. Veri toplama araçları olarak, "Diyabet İlaç Kullanım Öz Yeterliliği Ölçeği", "Tedaviye Uyum Ölçeği" ve "Abdel-Khalek Ölüm Anksiyetesi Ölçeği" kullanıldı. Bulgular: Hastaların diyabet ilaç kullanım öz yeterlilik puan ortalaması 37.88±9.78 olarak bulundu. Öz yeterlilik puanlarının en yüksek olduğu gruplar, 41-60 yaş aralığında olanlar, evli bireyler, daha önce hastaneye yatmış olanlar, namaz kılan, oruç tutan, sadaka veren bireyler, kişisel temizliğini kendisi yapanlar, ilaç tedavisini düzenli uygulayanlar ve ilaç takibini kendisi yapanlar olarak tespit edildi. Hastaların tedaviye uyum puan ortalaması 83.17±11.79 olarak saptandı. Tedaviye uyum düzeylerinin en yüksek olduğu gruplar, 61 yaş ve üzeri, kadınlar, ilkokul mezunları, sigara kullanmayanlar, daha önce hastaneye yatmış olanlar ve ilaç tedavisini düzenli kullananlar olarak belirlendi. Ölüm anksiyetesi puan ortalaması 54.02±18.11 olarak bulundu. Ölüm anksiyetesi düzeylerinin en yüksek olduğu gruplar, kadınlar ve sağlığını kötü olarak değerlendirenler olarak saptandı. Diyabet ilaç kullanım öz yeterliliği ile tedaviye uyum arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki bulundu (r = .366, p 0.05). Sonuç: Araştırma sonuçlarına göre, diyabet hastalarının ilaç kullanım öz yeterliliği düzeyinin orta, tedaviye uyum düzeyinin düşük ve ölüm anksiyetesi düzeylerinin ise orta seviyede olduğu belirlendi. Araştırma bulguları, öz yeterlilik düzeyinin artmasının tedaviye uyumu artırdığını, artan tedaviye uyumun ise ölüm anksiyetesi düzeylerini azaltabileceğini ortaya koymaktadır. Ancak, öz yeterlilik düzeyinin yüksek olmasının, ölüm anksiyetesi üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisi olmadığı sonucuna ulaşıldı. Anahtar Kelimeler: Diyabet, ilaç kullanımı, öz yeterlilik, tedaviye uyum, ölüm anksiyetesi.