Diyabetik ketoasidozlu çocuklarda serum fosfor düzeyi üzerine fibroblast growth faktör 23'ün etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA ÖZAY
Danışman: Hakan Döneray
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diyabetik ketoasidoz (DKA)'lu çocuklarda tedavi sırasında gelişen hipofosfateminin fizyopatolojisi yeteri kadar aydınlatılmamıştır. Fibroblast Growth Factor 23 (FGF23) böbreklerden fosfat atılımına neden olan bir hormondur. Diyabetik ketoasidozlu çocuklarda FGF23 düzeyindeki artış bu çocuklarda meydana gelen hipofosfateminin fizyopatolojisini açıklayabilir. Çalışmamızın amacı DKA'lı çocuklarda serum FGF23 düzeyinin serum fosfor (P) düzeyi üzerine olan etkisini araştırmaktır. Materyal ve Metod: Çalışmamız Ocak 2017 – Mart 2019 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Yakutiye Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği'nde DKA tanısı alan 30 hastada yürütüldü. Yaş, cinsiyet, boy ve vücut ağırlık ölçümlerini içeren veriler kaydedildi. Diyabetik ketoasidoz tedavisinin başlangıcında ve hedef serum fosfor düzeyine ulaşıldığında serum kan üre nitrojen (BUN) düzeyi kan gazı pH, bikarbonat (HCO3) ve PCO2 düzeyleri ölçüldü. Serum kreatin (Cr), kalsiyum (Ca), P, magnezyum (Mg), alkalen fosfataz (ALP), paratiroid hormon (PTH), intact FGF23 (I-FGF23) ve c-terminal FGF23 (C-FGF23) düzeyleri ve tubüler fosfor reabsorbsiyonu (TFR) oranını içeren biyokimyasal parametreler DKA tedavisinin başında, hedef serum fosfor düzeyine ulaşıldığı anda ve taburculuk anında ölçüldü. Bulgular: Hastaların 18'i (%60) eski ve 12'si (%40) yeni tanılı idi. Olguların 10'u erkek (%33,3) cinsiyete sahipti. Hastaların ortalama yaşı 140±57 ay bulundu. Diyabetik ketoasidoz tedavisinin başlangıcına göre hedef serum fosfor düzeyine ulaşıldığı andaki ortalama serum Cr, Ca, P, Mg ve ALP düzeylerinin anlamlı olarak azalırken (sırasıyla, p=<0,001, p=0,002, p=<0,001, p=<0,001 ve p=<0,001), TFR oranının anlamlı olarak arttığı bulundu (p=<0,001). Hedef serum fosfor düzeyine ulaşıldığı ana göre taburculuk anındaki ortalama serum Cr düzeyinin anlamlı olarak azalırken (p=0,008), serum Ca, P, Mg, PTH, I-FGF23 ve C-FGF23 düzeylerinin ve TFR oranının anlamlı olarak arttığı saptandı (sırasıyla, p=0,001, p=<0,001, p=0,002, p=0,015, p=0,02, p=0,007 ve p=0,001). Serum P düzeyinin kan gazı parametrelerinden pH ve HCO3 ile negatif (sırasıyla, r=¬¬¬¬-0,495; p=<0,001 ve r=-0,383; p=0,003) ve serum BUN, Cr, C-FGF23 düzeyleri ve TFR oranı ile pozitif korelasyon gösterdiği bulundu (sırasıyla, r=0,634; p=<0,001, r=0,487; p=<0,001, r=0,230; p=0,047, ve r=0,528; p=<0,001). Serum Mg düzeyinin kan gazında pH ve HCO3 düzeyleri ile negatif (sırasıyla, r=-0,359; p=0,005 ve r=-0,236; p=0,05) ve serum PTH düzeyi ile pozitif korelasyon gösterdiği saptandı (r=0,328; p=0,011). Sonuç: Çalışmamızın bulguları DKA tedavisi sırasında alkaloz yönünde görülen düzelmenin ve TFR oranındaki azalmanın hipofosfatemi gelişiminde etkili faktörler olduğunu, buna karşılık I-FGF23 ve C-FGF23'ün hipofosfatemi gelişimi üzerine herhangi bir role sahip olmadığını düşündürmektedir.