Köroğlu Destanının Behçet Mahir Rivayeti üzerinde bir araştırma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dünyası Halk Bilimi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ADEM MASATTAŞ

Danışman: Dilaver Düzgün

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Köroğlu Destanı'nın Behçet Mahir rivayeti Mehmet Kaplan, Mehmet Akalın ve Muhan Bali'nin uzun uğraşları neticesinde elde edilmiş derleme bir metindir. Hacmi ve ihtiva ettiği konular bakımından Anadolu sahası Köroğlu anlatıları içinde önemli bir yere sahiptir, fakat bilimsel açıdan yeterince incelenmemiştir. Bu araştırma ile söz konusu eksikliğin bir nebze de olsa giderilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın inceleme kısmı iki bölümden oluşmaktadır. Bunlardan ilki Behçet Mahir rivayeti ile ilgili hususlara ayrılmıştır. İkinci bölümde ise metnin epizot ve motifleri tespit edilmiştir. Motifler için Stith Thompson tarafından hazırlanan uluslararası katalog kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre metin ekseriyetle nesir ağırlıklıdır ve nazım kısımları teknik bakımdan zayıftır. Buna karşın anlatı ara sözler açısından hayli zengindir. Motifler olay örgüsüyle iç içe geçmiş bir vaziyettedir ve mütemadiyen tekrar ederler. İncelemede Behçet Mahir'in Köroğlu'sunun son derece kurnaz, hilekâr ve zeki biri olduğu tespit edilmiştir. Söylemlerine ve davranışlarına dikkat edildiğinde, özellikle de Ayvaz ile tanıştıktan sonraki hayatında, her zaman için yiğitlikten, şandan ve şereften yana olduğu görülür. Maceralarındaki yegâne yardımcısı atıdır. O sıra dışı bir hayvandır. Köroğlu, Kırat yanında olmayınca nispeten sıradanlaşır ve kimi meziyetlerini kaybeder.