Atatürk inkılâplarının Türk ulusal basınındaki yansımaları (1922-1938)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DOĞAN KOÇAK
Danışman: İsmail Eyyupoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarihsel süreçte basın; kamuoyu oluşturma, yönlendirme ve iktidarı denetleme gücüne sahip önemli bir kitle iletişim aracı olarak konumlanmıştır. Basının kitleler üzerindeki etkisi onun devlet kontrolünde yasama, yürütme ve yargı dışında dördüncü bir güç olarak kullanılmasına neden olmuştur. Basının bir diğer özelliği de kaynak ve belge niteliği taşımasıdır. Diğer taraftan basın zihniyet ve kamuoyu oluşturma konusunda da aktif bir rol oynamaktadır. Osmanlı Devleti'nde basının ilk örnekleri XIX. yüzyılın başında ortaya çıktı. Yayımlanan gazetelerin birçoğu yabancı azınlıklar tarafından çıkarılmaktaydı. İlk resmi Türk gazetesi olan Takvim-i Vekayi ise 1831'de yayımlandı. Gazete, hem devletin siyasi ve idari faaliyetlerinin tanıtımını yapmakta hem de olayları günü gününe okuyucu ile paylaşmaktaydı. Bu ilk örnekle birlikte birçok Türk gazetesi yayımlanmaya başladı. Ancak I. ve II. Meşrutiyet'te bu gazeteler kanuni uygulamalara tabi tutuldu. Böylece devlet basını denetim altında tutmayı amaçladı. Milli Mücadele Dönemi'nde ise basın halkı bilgilendirme ve yönlendirme amacıyla kullanıldı. 1922-1938 yılları arasında basın Türkiye'de önemli bir konumda oldu. Çünkü siyasal, sosyo-kültürel, ekonomik vb. birçok alanda yapılan bir dizi inkılâbın gerçekleştirilmesinde önemli bir etkiye sahipti. Bu dönemde yapılan inkılâpların kamuoyuna benimsetilmesinde ve duyurulmasında basın etkili bir unsur olarak kullanıldı. 1922'de önce Saltanat kaldırılmış, sonra Cumhuriyet'in ilanı ile rejim değiştirilmiş ve 1924'te de Hilafet'in kaldırılması ile demokrasi yolunda önemli adımlar atılmıştı. 1925'te tekke ve zaviyeler kapatılmış,1926'da Medeni Kanun kabul edilmiş, 1930'dan sonra da özellikle ekonomi ve sağlık alanlarında birçok yenilikler yapıldı. Bu süreçte basın aracılığıyla birçok yazar farklı görüşleriyle katkıda bulundu. Bunların bir kısmı inkılâplara destek verirken bir kısmı da eleştireldi. İnkılâplar karşısında yaşanan bazı olumsuz gelişmeler çıkarılan kanunlar aracılığıyla kolluk güçleri tarafından bastırıldı. Bundan basın da payını aldı. Olumsuz tavır takınan kurumlara resmi müeyyideler uygulandı. 1922-1938 yılları arasında Cumhuriyet rejiminden yana olan ve inkılâpları destekleyen basın kuruluşları yaptıkları yayımlar ile kamuoyunu bu yeni sürece hazırlamak gibi bir görev üstlendi. Bu doğrultuda yayımlar yapıldı.