Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Toprak Bilimi Ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULLAH BAKAN
Danışman: Ekrem Lütfi Aksakal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Araştırmada, farklı tekstürlerdeki topraklara uygulanan biyokömürün kıvam limitleri ile Proctor sıkışma testi parametreleri üzerindeki etkilerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmada, kil, tın ve kumlu tın tekstür sınıfındaki topraklara ağırlık cinsinden farklı dozlarda (%0, %0.5, %1, %2, %4) biyokömür uygulanmış ve toprak×biyokömür karışımları laboratuvarda yaklaşık tarla kapasitesi nem seviyesinde on iki ay inkübasyona bırakılmıştır. İnkübasyon sonrasında toprak örneklerinin organik karbon (OC), agregat stabilitesi (AS), likit limit (LL), plastik limit (PL), plastiklik indeksi (PI), büzülme limiti (BL), ufalanabilirlik indeksi (FI) değerleri ve Proctor sıkışma testi parametreleri belirlenmiştir. Bulgular: Biyokömür uygulaması sonrasında toprakların OC miktarlarında ve AS'lerinde önemli düzeyde artışlar olmuş ve en yüksek değerler %4 dozda belirlenmiştir. Genel ortalama kontrol grubuna göre %0.5, %1, %2 ve %4 doz uygulamaları sonrasında OC'da %10.96, %23.29, %50.68 ve %91.78 oranlarında, AS'de %25.98, %40.47, %53.26 ve %70.61 oranlarında artışlar belirlenmiştir. Biyokömür uygulaması LL, PL, BL, FI değerlerini önemli düzeyde artırmış, en yüksek değerler %4 dozunda elde edilmiş ve kontrolüne göre oransal olarak en fazla artış kumlu tınlı toprakta meydana gelmiştir. Biyokömür uygulaması Proctor testi optimum nem içeriğini (OMC) önemli düzeyde artırırken, maksimum hacim ağırlığını (MBD) önemli düzeyde düşürmüştür. Genel ortalama kontrolde OMC %20.56 iken %4 dozda %31.15'e yükselmiş, kontrole kıyasla %51.51 oranında artış hesaplanmıştır. Kontrolde MBD 1.71 gcm⁻³ iken %4 dozda 1.54 gcm⁻³'e düşmüş ve kontrole kıyasla %9.94 oranında azalma hesaplanmıştır. Sonuç: Biyokömür uygulaması toprakların fiziksel ve mekaniksel özelliklerine olumlu etkiler yapmış, toprağın sıkışma eğilimini azaltmıştır. Toprağın daha yüksek nem koşullarında degradasyona/deformasyona uğramadan daha kolay işlenebileceğini ve daha yüksek işlenebilirlik aralığı sağlayabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, biyokömür sürdürülebilir toprak yönetiminde toprak üretkenliğini artırıcı materyal olarak önerilebilir.