KARACİĞER HASTALARINDA YAŞAM KALİTESİ VE SOSYAL DESTEK DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Esra Geyik
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mehtap TAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Araştırma karaciğer hastalarının yaşam kalitesi, algıladıkları sosyal destek düzeyleri ve aralarındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Kesitsel olarak yapılan araştırma Nisan 2018-Eylül 2019 tarihlerinde Erzurum Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Gastroenteroloji polikliniğinde yapıldı. Araştırmanın evrenini Haziran 2018 Mart 2019 tarihleri arasında Gastroenteroloji polikliniğine başvuran, örneklemi ise araştırma kriterlerini sağlayan 103 kronik karaciğer hastası oluşturdu. Araştırmada veri toplama aracı olarak, hastaların sosyo-demografik özelliklerinin belirlemek için 'Hasta Bilgi Formu', yaşam kalitesini belirlemek için 'Karaciğer Hastalıklarında Yaşam Kalitesi Ölçeği (KHYKÖ)', algıladıkları sosyal desteği belirlemek için 'Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ)', kronik karaciğer hastalarının prognozunu ve karaciğer yetmezliğinin derecesini belirlemek için 'Child-Pugh Sınıflaması Formu' kullanılmıştır. Verilerin analizinde t testi, Mann Whitney U testi, tek yönlü varyans analizi, Kruskal Wallis testi, spearman kolerasyon analizi, Shapiro-Wilk testi kulanılmıştır. Bulgular: Çalışmada hastaların yaşam kalitesinden alınan toplam puan ortalaması 758.08±180.05 bulundu. Gelir düzeyi az, siroz tanılı ve daha önce hastanede yatan hastaların yaşam kalitesi puan ortalamasının düşük olduğu bulundu (p<0.05). Algılanan sosyal destek toplam puan ortalaması 52.32±13.39, aileden algılanan sosyal destek puan ortalaması 20.96±5.71, arkadaştan algılanan sosyal destek puan ortalamasının ise 18.18±4.82 ve hemşireden algılanan sosyal destek puan ortalaması 13.17±6.81 olduğu bulundu. Hastalık süresi 1-5 yıl ve eğitim seviyesi yüksek olan hastaların algıladıkları sosyal destek puanının düşük; alt boyutlardan ise hemşirelerden algılanan sosyal destek puanının düşük olduğu bulundu (p<0.05). Hastaların gelir düzeyi arttıkça hemşirelerden algılanan sosyal destek puanının düştüğü (p<0.05), daha önce hastanede yatan hastaların arkadaş çevresinden algıladıkları sosyal destek puanının düşük olduğu bulundu.(p<0.05). Hastaların algılanan sosyal destek toplam puanı ile yaşam kalitesi toplam puanı, mental sağlık ve sosyal/bilişsel sağlık alt boyutları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edildi (p<0.05). Sonuç: Karaciğer hastalarında yaşam kalitesi ve algılanan sosyal desteğin yüksek olduğu, yalnız özel bir kişiden (hemşire) algılanan sosyal desteğin düşük olduğu bulundu. Anahtar Kelimeler: Hemşire, karaciğer hastalığı, sosyal destek, yaşam kalitesi,