İstilacı Gümüşi Havuz Balığının (Carassius gibelio Bloch, 1782) Sakarya İlindeki İçsu Balıkçılığına Etkisinin Araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Su Ürünleri Fakültesi, Su Ürünleri Yetiştiriciliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Erdinç AYDIN
Eş Danışman: Şerife Gülsün Kırankaya
Danışman: Murat Arslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Gümüşi havuz balığı (Carassius gibelio) birçok biyolojik avantajı nedeniyle içsular için en yüksek risk taşıyan yabancı türlerden biridir. Ancak, ticari olarak da avlanan bu türün, balıkçılıktaki yeri, ticari balıkçılık açısından değerli doğal türlerle ilişkileri ve balıkçılık üzerindeki etkileri konusunda somut bir veri bulunmamaktadır. Bu çalışmada, Sakarya il merkezinde birbirinden farklı ekolojik özelliklere sahip Büyük Akgöl, Sapanca Gölü ve Küçükboğaz Gölü'nde devam eden ticari balıkçılık faaliyetlerinin analizinin yanı sıra, istilacı C. gibelio ve diğer balıkların populasyon yapısı ile büyüme performansı incelenerek, C. gibelio'nın bölge balıkçılığı ve yerli türlerin populasyonları üzerine olası etkilerinin belirlemesi amaçlanmıştır. Yöntem: Numune temini Şubat 2018 - Şubat 2020 döneminde mevsimsel olarak gerçekleştirilmiştir. Avclık operasyonlarında 24, 32, 40 ve 50 mm göz açıklığına sahip sade (galsama) uzatma ağları kullanılmıştır. Elde edilen balıkların populasyon yapısı ile büyüme performansı standart modellere/formüllere göre tespit edilmiştir. Balıkçılık faaliyetlerinin sosyo-ekonomik analizi için 124 balıkçıya anket uygulanmıştır. Bulgular: Mevsimsel olarak gerçekleştirilen avcılık operasyonlarında toplam 15 farklı balık taksonu tanımlanmıştır. Elde edilen bulgular, C. gibelio'nun Büyük Akgöl ve Sapanca Gölü'nde toplam avın %20'den fazlasını, Küçükboğaz Gölü'nde ise %70'ini oluşturduğunu; özellikle ilkbahar ve yaz mevsimlerinde birim çabadaki av miktarı değerlerinin maksimum olduğunu ortaya koymuştur. Bütün çalışma alanlarında C. gibelio örneklerinin %90'dan fazlasını dişi bireyler oluşturmuştur. Büyüme parametreleri, üç gölde de C. gibelio'nun büyüme performansının ticari değeri olan yerli türlerinkine yakın olduğunu göstermiş, Küçükboğaz Gölü'nde büyümenin izometrik, diğer iki alanda pozitif allometrik olduğunu ortaya koymuştur. C. gibelio'nun toplam balıkçılık gelirleri içerisindeki payı Büyük Akgöl'de %18,4, Sapanca Gölü'nde %4,30, Küçükboğaz Gölü'nde ise oldukça önemli ve %40,3 olarak tespit edilmiştir. Sonuç: İstilacı tür olan C. gibelio göllerde hızlı büyüyen populasyon özelliği göstermekte, özellikle ilkbahar ve yaz mevsimlerinde alan kullanımı açısından doğal türler için potansiyel bir tehdit oluşturmaktadır. Bu durum ise, uzun vadede doğal balık stoklarının sürdürülebilirliği açısından risk oluşturmaktadır. C. gibelio'yu hedefleyen av baskısını arttırıcı tedbirlerin alınması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Yabancı tür, Birim Çabada Av Miktarı, Büyüme, İçsu Balıkçılığı, Sapanca Gölü, Büyük Akgöl, Küçükboğaz Gölü, Yaş Dağılımı, Balıkçılık Yönetimi