İslamiyet sonrası destanlarda (Battal-nâme, Dânişmend-nâme ve Saltuk-nâme) İslami karakter ve tipler

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞULE GÜL ATMACA

Danışman: Gülhan Atnur

Özet:

Bir milletin yaşantısını, inançlarını ve kültürel unsurlarını yansıtan destanlar milletlerin kültürel kodlarını taşır. Tarihte kahramanlıkları ile anılan Türkler için de destanlar önemli bir türdür. Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle destanlarda dini unsurlar büyük bir yer tutmuş, aynı destan dairesini oluşturan ve birbirinin devamı olan Battal-nâme, Dânişmend-nâme ve Saltuk-nâme'de Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaştırılması amacı güdülmüştür. Dinin temsilcisi ve yayıcısı olan tip ve kişiler İslamiyet'in destanlardaki etkisini göstermektedir. Çalışmada Battal-nâme, Dânişmend-nâme ve Saltuk-nâme'de bu tip ve kişiler tespit edilmiş, bunların destanlardaki rolleri üzerine durulmuştur. Girişte, İslamiyet'ten sonraki destanlar içerisinde Battal-nâme, Dânişmend-nâme ve Saltuk-nâme'nin yerinden bahsedilmiş, tip ve karakter hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın inceleme bölümü kişilik ve tiplerden oluşmaktadır. Tip ve karakterlerin önce tarihi ve menkıbevi hayatları hakkında bilgi verilmiştir. Son olarak tip ve karakter sırasıyla üç destanda görünümleriyle ele alınmıştır. Anahtar kelimeler: Destan, Battal-nâme, Danişmend-nâme, Saltuk-nâme, tip, karakter