Eski Çağ Doğu Anadolu'da Bağcılık
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OYA TUĞCU
Danışman: Yasin Topaloğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Eskiçağ Doğu Anadolu' da Bağcılık" adlı çalışmamızın konusunu oluşturan bağ, bağcılık ve bunun sonucunda ortaya çıkan üzüm meyvesinin, şarabın nerelerde, nasıl yetiştirildiği hangi aşamalardan geçtiği, Anadolu coğrafyası ve özellikle Doğu Anadolu'da hangi bölgelerde hangi dönemlerde bulunup tarıma alındığı ve gündelik yaşamda, dini ritüellerde, ekonomide, sanatta ne gibi etkilerinin olduğu yapılmış olan arkeo-botanik, filolojik ve arkeolojik çalışmalarla birlikte ele alınarak değerlendirilmiştir. Tezimiz zamansal olarak Tarih öncesinin tüm dönemleri kapsamakla birlikte ağırlıklı olarak Urartu devletinin Doğu Anadolu bölgesindeki hakimiyetini kapsayan Demir Çağı Dönemini oluşturmaktadır. Tezimizin amacı Eski Çağda Doğu Anadolu'nun zor ve çetin coğrafya şartlarına rağmen bağcılık tarımının nasıl yapıldığını anlamak ve yorumlamaktır. Bu sebeple tezimizde öncelikli olarak Doğu Anadolu coğrafyası ve bölgenin tarihsel geçmişi bölge ikliminin bağcılık tarımına etkisi ele alınmıştır. İkinci bölümde ise ihtiyaç hiyerarşisinde en başta olan ve insanoğlunun beslenmesinde önemli besinler arasında yer alan Asma (Üzüm) bitkisine ve bu bitkiden elde edilen şaraba dair arkeolojik bilgiler verilerek Anadolu'da hangi dönemde nerede bulunduğuna ve uygarlıkların sosyal ekonomik, kültürel hayatlarındaki yerine değinilmiştir. Ayrıca şarap türleri ve yapım tekniklerinin yanında pekmez, sirke gibi kullanım alanları hakkında bilgiler de verilmiştir. Üçüncü bölümümüzde ise Mit dünyasında Bolluk ve bereketin simgesi olan kutsal bir meyve olarak kabul edilen üzümün ve üzümden yapılan dini ritlerde tanılara sunulan Şarabın Eski çağ toplumlarının mitolojilerindeki yerine değinilmiştir. Son olarak Doğu Anadolu bölgesinde Demir Çağı Döneminin en büyük ve etkili uygarlığı olan Urartuların zor bölge coğrafyası ve olumsuz iklim koşullarına rağmen bölgede Bağcılık ve üzüm yetiştiriciliği ve şaraba dair arkeolojik veriler ele alınmıştır.