Sanatın paradoksal karakterini temsilen yumurta formunun anlatım olanakları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Resim Anasanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Muhammed Can ELEM

Danışman: Fevziye Eyigör Pelikoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı, insanlığın bilinen tarihine paralel olarak var olduğu düşünülen sanatın nihai hakikat arayışında ya da aykırı mantık yürüterek anlam alanını genişletme faaliyetlerinde kavram ve nesne olarak kendini gösteren yumurta formunu felsefi, kültürel ve sanatsal boyutlarıyla incelemektir. Yöntem: Tezde hedeflenen amaca ulaşmada betimsel araştırma modeli benimsenmiştir; Gözlem tekniği uygulanarak ve nitel araştırma modeline dayalı olarak literatür taraması yapıldıktan sonra kavram açıklamaları ve görseller üzerinden sanatın paradoksal niteliği ortaya koyulmuştur. Yumurta formunu içeren eserlerin analizi yapılarak konu geliştirilmiş, kuramsal çalışma paralelinde bir dizi resimden oluşan uygulama alanı yaratılmıştır. Bulgular: Mantığa dayalı akıl yürütme yerine yeni varyasyonların üretilebileceği çıkarımlara olanak tanıyan paradoksal düşünceden yararlanan sanatın, kavram ve nesne olarak yumurta formunu sıklıkla kullandığı tespit edilmiş, amaç ve işlev farklılıklarına rağmen tarihsel süreçte bunun sanatın bir özelliği haline gelmesinin nedeninin sanatın çelişkili durumunu sorun edinen sanatçılardan kaynaklandığı anlaşılmıştır. Sonuç: Felsefede ilk neden paradoksu olarak bilinen "yumurta mı tavuktan çıkar, tavuk mu yumurtadan?" sorusunu akla getiren sanat eserleri incelenerek, içerdikleri sanatsal ifadenin toplumsal ve kültürel anlam üretimine etkisi ve yaratma eylemine katkısı değerlendirilmiştir.