Erzurum ili merkezi adolesanlarda hirsutizm prevalansi ve modifiye ferriman gallwey skalasinin kullanimi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLGÜN KAPLAN
Danışman: Zerrin Orbak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, Erzurum il merkezindeki ilköğretim okulları ve liselerde eğitim alan 12-18 yaş arası adolesanlarda modifiye Ferriman-Gallwey Skalasının kullanarak hirsutizm sıklığının araştırılması ve hirsutizm tespit edilen çocuklarda etyolojik faktörlerin belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Çalışmamızda Ocak - Haziran 2013 tarihleri arasında Erzurum İl Merkezindeki ilköğretim okullarında ve liselerde eğitim alan 12-18 yaş arası 2380 kız adolesanda yapıldı . Basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen il merkezinde bulunan 15 ilköğretim okulu ve lisede çalışma gerçekleştirildi. Her okuldan örnekleme alınacak öğrenciler, yaşa göre tabakalı örneklem yöntemiyle belirlendi. Hirsutizm tanısında ve takibinde modifiye FG skoru kullanıldı. toplamda 8 ve üzeri skorlar hirsutizm olarak kabul edildi. Hirsutizm saptanan 233 gönüllü hastaneye davet edildi. Hastaneye başvuran 96 hirsutizmli adolesan grubu ile hirsutizm saptanmayan, takvim yaşı bakımından çalışma grubuna benzer 98 sağlıklı kız adolesanda yaş, boy, ağırlığı, vücut kütle indeksi ve puberte evreleri kaydedildi. Hormon değerlendirmeleri foliküler fazda (menstrıal siklusun 2-5. Günleri) sabah 09.00 – 10.00 saatleri arasında, aç iken alındı. Estradiol, testosteron, luteinize edici hormon, folikül stimülize edici hormon, seks hormon bağlayıcı hormon, dihidroepiandrosteron sülfat, prolaktin, androstenedion, progesteron, 17-OHP, glukoz, insülin düzeylerine bakıldı. Vakalar etyolojilerine göre IH,PKOS ve NKAH gruplarına ayrıldı. Bulgular: Tarama sonucunda hirsutizm prevalansı 2378 hasta içerisinde %9,8 olarak bulundu. Hirsutizm tespit edilen 233 hirsutizmli olgunun ortalama FGS skoru 10,86 ± 3,6; geriye kalan 2145 vakanın ortalama FGS skoru ise 2,08 ± 2,1 olarak bulundu ve hirsutizm olanların FGS ortalamaları olmayanlara göre yüksek ve aradaki fark ileri derecede anlamlıydı (p=0.00). Hirsutizmli grubun %45,9, tarama grubunun ise sadece %27'sinde akne şikayeti vardı ve hirsutizmli grupta istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p=0.001). Yine hiperandrojenemi bulgularından biri olan saç dökülmesi oranı hirsutizmli vakalarda %59,7, hirsutizmli olmayan grupta ise %51,1 idi. Her iki grup karşılaştırılınca hirsutizmli grupta anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0.016). Adet gören tüm vakaların ortalama menarş yaşı 13,1±1 yıl olarak tespit edildi. Ortalama menarş yaşı hirsutizmli olan grupta 12,8±1,1 yıl ve hirsutizmi olmayan grupta ise 13,2±1 yıl olarak tespit edildi. Hirsutizmli vakalarla hirsutizmi olmayan vakalar arasında menarş yaşı ortalamaları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p=0.001). Hirsutizmli grupta %24,8 ile adetlerin düzensiz, %75,2 ile adetlerin düzenli olduğu, hirsutizmi olmayan grupta ise %15'i düzensiz, %85'i düzenli adet görüyordu ve her iki grup karşılaştırıldığında anlamlı fark bulundu (p=0.001). Hirsutizm vakaların %87,5'inde hafif hirsut, %12'sinde orta düzeyde hirsut ve %0,5'inde ise ağır hirsutizm saptandı. Hirsutizmli vakaların Tanner evrelemesine göre hirsutizm görülme sıkılığına ve modifiye FG ortalamalarına baktığımız zaman en yüksek hirsutizm sıklığının %82,8 ile Tanner evre 4'te olduğunu, en yüksek modifiye FGS ortalamasının 14.9 ile evre 5'te olduğunu tespit ettik. Hirsutizm grubunda FAI, 17-OHP, androstenedion, progesteron, DHEA-S, testosteron, açlık insülin düzeyleri, LH/FSH oranları kontrol grubuna göre anlamlı yüksek bulundu. Hirsutizmli grupta SHBG düzeyi ve açlık glukoz/insülin oranları kontrol grubuna göre düşük bulundu. Estradiol, açlık glukoz, LH, FSH düzeyleri açısından kontrol grubuna anlamlı fark görülmedi. 52 vakada IH (%54), 43 vakada PKOS (%45) ve 1 vakada NKAH (%1 ) tespit edildi. PKOS grubunda FGS ortalaması, insulin, LH, androstenedion, DHEA-S düzeyleri, LH/FSH oranı IH grubuna göre yüksek bulundu. Açlık kan şekeri/glukoz oranı ise PKOS grubunda daha düşük bulundu. IH grupla kontrol grubunu karşılaştırdığımızda FGS ortalaması, FAI, progesteron ve testosteron düzeyleri IH grupta yüksek; SHBG düşük bulundu. IH grupta testosteron düzeyi normal aralıkta ancak üst sınıra yakın tespit edildi. VKI, estradiol, 17-OHP, androstenedion, glukoz, insülin, LH, FSH, prolaktin, DHEA-S düzeyleri ile LH/FSH ve açlık glukoz/insülin oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Sonuç: Hirsutizm prevalansı puberteyle başlamakta ve yaşla birlikte artmaktadır. Çalışmalar genellikle yetişkin çağdaki kadınlar üzerinde yapılmıştır. Ama unutulmamalıdır ki ileriki yaşlarda oluşabilecek sıkıntıların temelleri adolesan dönemde atılmaktadır ve temelde önemli sorunlar yer alabilmektedir. Yaptığımız bu çalışmada bölgemizdeki hirsutizm prevalansı yetişkin çağında yapılan prevalans çalışmalarına benzer bulundu. Yetişkin popülasyonda yapılan çalışmalarda PKOS prevalansı yüksek iken, bizim çalışmamızda IH prevalansı daha yüksek bulundu. Hirsutizm şikayetiyle gelen her vaka ayrıntılı bir araştırılmalı ve nedeni belirlenmelidir.