ONTOLOJİK ANALİZ YÖNTEMİYLE GELİŞTİRİLEN Z-KİTABIN ÖĞRENCİLERİN MANZUM METİN İNCELEME BECERİLERİ VE KELİME HAZİNELERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET VEHBİ BÜKER
Danışman: Rıfat Kütük
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı Türk edebiyatının iki önemli kolunu teşkil eden divan ve halk şiirinin öğretiminde kullanılmak üzere bir materyal geliştirmek ve bu materyalin etkililiğini test etmektir. Bu amaçla bir araya getirilen uzman görüşleri doğrultusunda z-kitap tabanlı ontolojik şerh etkinlikleriyle metin incelemeleri yapılmasına karar verilmiştir. Z-kitapta söz konusu edebî dönemlerin kültürel arka planları yansıtılmış, konuyla alakalı metin analizleri çoklu ortam materyalleriyle zenginleştirilmiştir. Bu kapsamda çalışmanın diğer amacı hazırlanan z-kitabın öğrencilerin halk ve divan şiirine ait manzum metinleri inceleme becerileri ile kelime hazinelerini ne düzeyde etkilediğini test etmektir. Yöntem: Çalışmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Desen olarak ise iç içe karma araştırma deseni tercih edilmiştir. Çalışmanın nitel boyutunda fenomenolojik desen kullanılırken nicel boyutunda ise Deneysel Araştırma Yöntemi kullanılmıştır. Nitel veriler betimsel analiz tekniğiyle ve MAXQDA 2022 yazılımıyla analiz edilmiştir. Nicel veriler ise SPSS 22 paket programıyla ve t-testi ile ANCOVA analizleri kullanılarak test edilmiştir. Bulgular: Çalışmanın ilk nitel bulguları, metni merkeze alan, modern metin inceleme yöntemlerinin teknolojik materyallerle birleştirildiği bir ders süreci tasarımının gerekliliğini ortaya koymuştur. Deneysel uygulamanın yapıldığı nicel boyutta ise öğrencilerin divan şiiri manzum metin inceleme becerileri klasik yöntemlere göre farklılık göstermezken, halk şiiri manzum metin inceleme becerileriyle, kelime hazineleri deney grubu lehine anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Nitel bulgularda ise öğrencilerin divan ve halk şiirine yönelik olumlu algılara sahip olduklarına ve kelime hazinelerinin geliştiğine yönelik veriler elde edilmiştir. Sonuçlar: Elde edilen nitel ve nicel bulgular birleştirildiğinde, Ontolojik Analiz Metodu'nun kullanıldığı z-kitap, öğrencilerin divan ve halk şiiri manzum metin inceleme becerileriyle, kelime hazinelerinin geliştirilmesinde ve öğrencilerin bu edebî dönemlerle ilgili olumlu görüşler edinmesinde kullanılabilecek etkili bir materyaldir. Anahtar Kelimeler: Ontolojik Analiz Metodu, z-kitap, halk edebiyatı, divan edebiyatı, manzum metin inceleme becerileri, kelime hazinesi.