Olaylara dayalı senaryoların genetik algoritma ile optimizasyonu

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Bülent Şimşek

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Üstün ÖZEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, stratejik seviyede sosyal bir optimizasyon modeli amaçlanmıştır. Modellenen bir sistemi, verilen olaylar kullanılarak, mevcut durumdan istenen duruma getirebilmek için geçerli ve optimize edilmiş çözüm yolları bulan bir algoritma geliştirilmiştir. Başka bir deyişle, tezin amacı mevcut durum uzayını modelleyerek ve verilen olaylar ile üretilen senaryoları simülasyon ile çözerek uygulayabileceğimiz hareket tarzları içinden bizi en yüksek ihtimalle en iyi sonuca götürecek yolu bulabilmektir. Algoritmada, yöntemin gereklerine uygun ve daha verimli sonuçlar üretmek amacıyla puanlama, analiz, tam analiz olmak üzere üç adet çaprazlama yöntemi geliştirilmiştir. Modelin yapısına göre, bu üç yöntemden biri seçilebilmektedir. Çalışmada iki örnek uygulama yapılmıştır; İlki, masaüstü bilgisayar üretimi ve pazarlaması yapan bir firmanın, kârını maksimize etmek üzere yeni ürün projelendirme, ürün geliştirme, reklam, promosyon gibi hareket tarzlarını içeren bir model geliştirilmiş ve firmanın üç yıllık stratejisini belirlemek için geliştirilen optimizasyon modeli kullanılarak senaryolar oluşturulmuştur. Elde edilen sonuçlar, ürün hayat dönemi üzerine olan beklentiler ve kendi içindeki sebep sonuç ilişkileri ile karşılaştırılarak geçerliliği ve doğruluğu incelenmiştir. İkinci örnek uygulama olarak geliştirilen model yapısı ile önceden tanımlanmış fonksiyonlar kümesinden yapılacak seçimlerle oluşturulacak işlemler dizisinin bir veri kümesine istenen türde değişimleri yapabilecek veya ilk hali bilinen veri kümesinin muhteviyatı bilinmeyen böyle bir işlemler dizisinden geçtikten sonra işlemler dizisinin yapısını bulabilecek bir model denenmiştir. Bu maksatla resim, çizim, manzara gibi farklı özelliklerdeki resimler bazı filtrelerden geçirilerek geliştirilen algoritmadan yapılan filtrelerin yapılış sıraları ile birlikte bulunması istenmiş ve tam sonuç elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Optimizasyon, Senaryo, Genetik Algoritma, Olay