Turistik Tüketicilerin Satın Alma Karar Sürecinde Sıfır Fiyat Etkisinin Rolü

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Çetin AKKUŞ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Gökalp Nuri SELÇUK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tüketiciler bir ürün ya da hizmet satın almaya karar verirken pek çok faktörden etkilenmektedir. Bu faktörlerin merkezinde en önemli rolü psikolojinin oynadığına yönelik genel bir kabul olsa da, konuya ilişkin yapılan çalışmalarda bilişsel tuzaklar ve akıl dışı unsurların da oldukça etkili olduğu gözlenmiştir. Bu çalışmalarda, akıl dışı unsurlar içerisinde tüketici davranışını en çok etkileyen faktörlerden birinin de sıfır fiyat duyarlılığı olduğu görülmüştür. Bu tez çalışmasında, turizme yönelik karar verme sürecinde sıfır fiyatın etkisinin olup olmadığını test etmek amaçlanmıştır. Bu amaca binaen, oda ve kahvaltıdan oluşan iki bileşenli iki farklı otel belirlenmiş ve diğer otel tercih edilen seçenek olsa bile, ürün içerisindeki belirli bir bileşenin fiyatı sıfıra sabitlendiğinde, o ürüne yönelik talebin anormal bir şekilde artacağı öngörülmüştür. Ayrıca, sıfır fiyata yönelik tercihlerin rassal bir şekilde gerçekleşip gerçekleşmediğini sınamak için Monty Hall problemi turizme uyarlanarak test edilmiştir. Araştırma kapsamında 159 öğretim üyesi ile varsayımsal seçim yöntemine dayalı bir deney gerçekleştirilmiştir. Sıfır fiyat etkisini ölçmek amacıyla iki farklı model kullanılmış ve bunun sonucunda iki model içinde sıfır fiyat etkisi anlamlı bulunmuştur. Ayrıca, sıfır fiyatın geçerliliğini test etmek amacıyla sorulan Monty Hall problemine yönelik verilen cevaplar arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Sıfır fiyatın katılımcıların demografik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını ölçmek için yapılan analizlerde hiçbir farklılık bulunamamıştır. Bu sonuçlar neticesinde, sıfır fiyatın birçok psikolojik faktör dışında kendine özgü bir etki alanı olduğu ve katılımcılara göre bir farklılık göstermemesinin bu geniş etki alanının bir sonucu olduğu düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Turizm, davranışsal iktisat, irrasyonel davranışlar, bilişsel tuzaklar, sıfır fiyat etkisi, Monty Hall.