Eğitimin çevresel kalite üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri: OECD ülkeleri için panel kantil analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ekonometri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HÜSEYİN COŞKUN

Danışman: Hakan Eygü

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çevresel kalite, insan sağlığı ve sürdürülebilir kalkınma için kritik bir öneme sahiptir. Çevresel kalitenin iyileştirilmesi, çevresel faktörlerin kapsamlı bir analizini ve bu faktörler arasındaki etkileşimlerin doğru şekilde değerlendirilmesini gerektirmektedir. Eğitimin farklı kanallar üzerinden çevresel kaliteyi etkileyebileceği varsayımından hareketle bu çalışmada, eğitimin çevresel kalite üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri araştırılmıştır. Çalışmada STIRPAT modeli, enerji tüketimi ve eğitim ile genişletilerek kullanılmıştır. OECD ülkelerine ait 1995-2022 dönemi yük kapasitesi faktörü, ekonomik büyüme, patent başvuruları, kentsel nüfus yoğunluğu, yenilenebilir enerji tüketimi ve eğitim endeksi yıllık verilerinin kullanıldığı çalışmada kantil regresyon yönteminden faydalanılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde, çevresel kalitenin düşük ve yüksek olduğu kantillerde, eğitimin çevresel kalite üzerindeki doğrudan etkisinin pozitif ve istatistiki olarak anlamlı, orta kantillerde bu etkinin istatistiki olarak anlamsız olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca eğitimin enerji tüketimi ve ekonomik büyüme üzerinden çevresel kaliteyi pozitif ve istatistiki olarak anlamlı bir şekilde etkilediği belirlenmiştir. Ancak bu dolaylı etkilerin büyüklüklerinin ve anlamlılıklarının kantiller arasında farklılık gösterdiği görülmüştür.