Yurt dışında yayınlanan türk dizilerinin sosyo-kültürel etkileri: Tunus örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İletişim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FERHAT KAÇAR
Danışman: İrfan Hıdıroğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Her geçen gün etki alanı genişleyerek devam eden televizyonun insan yaşamında önemli bir yeri vardır. Teknolojik ilerlemeye bağlı olarak etki alanı genişleyen televizyonun dijital mecralar üzerinden de gelişimi devam etmektedir. Televizyonun etki gücü açısından bakıldığında en çok izlenen ve takip edilen türlerin dizi ve seriyaller olduğu görülmektedir. Bu bağlamda bu tez çalışmasında öncelikli olarak kültür ve seri/seriyal kavramları kuramsal anlamda sorunsallaştırılmıştır. Bu sorunsallaştırmaya bağlı olarak etki çalışmasını yürütmek için alan çalışması yapılmıştır. Televizyon ile ilgili çalışmalarda daha çok "medya endüstrisi" üzerinde yoğunlaşılırken bu çalışmada Türk dizilerin "yumuşak" bir güç öğesi olarak Tunus'taki bireylerin etkilenme düzeyleri üzerinde yoğunlaşılmıştır. Yapılan çalışmada Tunuslu üniversite öğrencilerinin Türk televizyon dizilerini nasıl izlediği/yorumladığı/etkilendiği araştırılmıştır. Bu kapsamda izleyicilerin izleme süreçleri incelenmiş olup; izleyicilerin izleme deneyimlerindeki çeşitliliklerin nasıl ve niçin oluştuğu ayrıntılı bir şekilde betimlenmiştir. Dolayısıyla bu çalışmanın Kuzey Afrika ülkelerinde popüler hale gelen Türk televizyon dizilerinin inşa ettiği Türkiye algısı ve söz konusu dizilerin etkilerine yönelik bir araştırma olduğunu söylemek mümkündür. Kuzey Afrika'nın Tunus örnekleminden hareketle dizi ve seriyallerin etkisiyle izleyicilerde kültürel etkileşimin boyutlarını ortaya koymak ve dizilerin inşa ettiği Türkiye algısını/imajını açığa çıkarmak amacıyla karma yöntem kullanılmıştır. Karma yöntemin keşfedici sıralı desenin kullanıldığı çalışmada izleyicilerin etkilenme nedenlerini ve düzeylerini ortaya çıkarmak için yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler sonucunda elde edilen verilerden yola çıkarak "Dizi ve Seriyallerin Uluslararası İzleyiciler Üzerindeki Etkisi Ölçeği" geliştirilmiştir. Alan araştırması yapılarak geliştirilen ölçek "Tunus El Manar Üniversitesi Öğrencileri" örneklemi üzerinden anket çalışması yürütülmüştür. Yapılan alan araştırmasında Tunus'taki bireylerin gündelik hayat pratiklerinin, kültürel yaşamlarının ve sosyo-ekonomik durumlarının Türk televizyon dizilerinin izlenme tercihleri üzerinde belirleyici olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan araştırmada katılımcıların Türk televizyon dizilerine yönelik algılarını belirleyen en önemli etkenlerin aile ortamı, yaş, meslek, cinsiyet, çevre ve eğitim durumu olduğu tespit edilmiştir. Tunus toplumunun Türk dizilerine olan ilgisinin yüksek olmasının sebebi Tunuslular ile Türkler arasındaki kültürel yakınlıktır. Türk dizilerinin Tunuslular tarafından yoğun bir şekilde izlenmesinin Türkçeye olan ilgiyi arttırdığı ve bu bunun da Türkçenin yaygınlaşmasına katkı sağladığını söylemek mümkündür. Bu bağlamda denilebilir ki; Türk dizilerine olan ilginin aynı zamanda Türkiye'nin tarihsel ve kültürel tanınırlığını arttırdığı için de pek çok sektöre ciddi bir katkı sunmaktadır.