Endoskopik Retrograt Kolanjiopankreatografi (ERKP): 11 Yıllık Deneyimlerimiz
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Onur Bora Aslan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sabri Selçuk ATAMANALP
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Endoskopik retrograt kolanjiopankreatografi (ERKP) işlemi, yan görüşlü bir endoskop aracılığı ile papilla vaterinin kanüle edilmesi ve kontrast madde verilerek safra yolları ile pankreas kanalının radyolojik olarak görüntülenmesi işlemidir. ERKP, bu yolla birçok safra yolu, pankreas ve karaciğer hastalığının tanısına yardımcı olur. Buna ek olarak ERKP, işleme eklenen birçok terapötik müdahele ile yukarıda bahsedilen sistemlere ait birçok hastalığın tedavisinde de kullanılır. Ancak işlemin bazı ciddi komplikasyonları vadır. Pankreatit, ERKP sonrası sık gelişen bir komplikasyon olup; kanama, perforasyon, kolanjit, kolesistit ve kardiyopulmoner komplikasyonlar da görülebilir. Bu nedenle günümüzde ERKP'nin tanısal amaçtan çok terapötik amaçla kullanımı gündeme gelmiştir.Bu çalışmanın amacı Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Endoskopi Ünitesi'nde Ocak 2000-Aralık 2010 arasındaki 11 yıllık dönemde, 3512 hastada yapılan 4095 ERKP işlemini yaş, cins, işlem öncesi tanı ve endikasyon, yapılan işlem, işlem süresi, başarı oranı ve komplikasyonlar yönünden retrospektif olarak incelemek, sonuçlarını değerlendirmek ve bu alandaki güncel yaklaşımları ortaya koymaktır.Bu çalışmada ERKP ve diğer endoskopik prosedürler için; Olympus TJF 240, Storz 13881 PKS, Fujinon ED 450 XT 5 fleksibıl duodenoskoplar, Olympus UES-10 ve Storz Autocon 50 elektrokoterler, değişik ERKP kataterleri, sfinkterotomlar, balonlar, litotriptörler, forsepsler ve koagulasyon elektrotları kullanıldı. Tüm prosedürler Genel Cerrahi Öğretim Üyeleri tarafından gerçekleştirildi.Hastalar 3 ile 94 yaş arasında olup ortalama yaş 55,1 olarak bulundu. Hastaların 2033'ü kadın (% 57,9), 1479'u erkekti (% 42,1).Hastalarda en yaygın ERKP endikasyonları; 2571 hastada (% 73,2) tıkanma sarılığı ve/veya yüksek serum bilirubin düzeyi varlığı, 1170'inde (% 33,3) tıkanma sarılığının eşlik etmediği yüksek serum kolestatik enzim (AST, ALT, GGT, ALP) düzeyleri varlığı, 1131'inde de (% 32,2) koledok taşıydı.Ortalama ERKP süresi 16,5 dakika (5-45 dakika arası) idi. Hastalardan 2929'una (% 83,4) bir kez, 583'üne (% 16,6) ise tekrarlanan ERKP yapıldı. Kanülasyon 3336 hastada (% 95,0) başarılıydı, 176 hastada (% 5,0) ise kanülasyon mümkün olmadı. Başarısız kanülasyonun en yaygın sebepleri; hasta intoleransı ve premedikasyon problemleriydi (55 hasta, % 31,3). Hastaların 527' sinde (% 15,0) pre-kat sfinkterotomiye ihtiyaç duyuldu.Hastaların 3266'sında (% 93,0) ek tedavi edici endoskopik işlemler uygulandı. En sık uygulamalar 3126 hastada (% 89) endoskopik sfinkterotomi, 3108'inde (% 88,5) balon uygulama ve 2500'ünde de (% 71,2) taş çıkarılması idi.ERKP sonrası serum amilaz değerleri yükselen 970 hasta (% 27,6) hariç tutulduğunda, 133 hastada (% 3,8) ciddi komplikasyon görüldü. Major komplikasyonlar; 60 hastada (% 1,7) akut pankreatit, 25'inde (% 0,7) kanama, 20'sinde (% 0,6) perforasyon, 14'ünde (% 0,4) kolanjit ve 14'ünde (% 0,4) de ciddi premedikasyon problemleriydi.ERKP yapılan 6 hasta (% 0,2) öldü. Bunlardan 3'ünde (% 0,1) ölüm sebebi perforasyon ve peritonit olup bu hastalar cerrahi tedaviye rağmen kurtarılamadı, diğer 3'ünde (% 0,1) ise neden premedikasyon problemleriydi.Sonuç olarak, morbidite ve mortalite riskine rağmen ERKP, hepatobilier ve pankreatik hastalıkların tanı ve tedavisinde kullanılan ve deneyimli ellerde yapıldığında güvenilir olan bir işlemdir.