Yapay Zekâ ve Siborg Teknolojisi: Matrix Revolutions ve Matrix Resurrections
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Radyo Televizyon ve Sinema Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Çağla Şentürk
Danışman: Ayşe Bilginer Kucur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Teknolojinin bir getirisi olan yapay zekâ 1950'li yıllarda kendini tam anlamıyla göstermeye başlayarak insan hayatında yerini almıştır. Canlıların ve insanın davranış biçimlerinden yola çıkarak, sistemlerin modelleme çalışmasına yapay zekâ adı verilmektedir. Yapay zekânında gelişmesiyle ortaya çıkan bir başka kavram ise siborgdur. Yarı insan ve yarı robot varlıklar olarak tanımlanan bu kavram 1960'lı yıllarda kendini göstermeye başlamıştır. Bu doğrultuda zamanla günümüz teknolojisine paralel olarak ilerlemeye başlayan yapay zekâ ve siborg alanında yapılan çalışmalar da artış göstermeye başlamıştır ve üretilenin hızla tüketildiği, keşfedilenin hızlı benimsendiği ve yeniye olan ilginin en üst seviyede olduğu bir döneme yani günümüze gelinmiştir. Yapay zekânın konu olduğu bir başka alan ise filmlerdir. Filmlerden bir kısmı yapay zekânın olumlu etkilerini ele alırken bir kısmı ise yapay zekânın olumsuz getirilerini gerçek yaşamla bağdaştırarak geleceğe dair mesaj yoluyla izleyiciye vermektedir. Araştırma kapsamında ele alınan Matrix Revolutions ve Matrix Resurrections filmlerinde yapay zekâ ve siborgu görmek mümkündür. Bu çalışmada yapay zekâ ve siborgun Matrix 3 ve Matrix 4 filmlerinde nasıl ele alındıklarını, filmlerin arasındaki olan 19 yıllık süre zarfında yapay zekânın işleniş biçimine ve gerçek hayatla ilişkilendirerek izleyiciye geleceğe dair nasıl mesaj verdiklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın ilk iki bölümünde literatür taraması yapılarak yapay zekâ ve siborgun tarihsel gelişimi, yapay zekânın kullanım alanları, bu konuda çalışmalar yapan bilim adamları, günümüzde kullanılan yapay zekâ uygulamaları ve bilim kurgu sinemasında yapay zekânın yeri araştırılarak günümüze kadar oluşumu ortaya koyulmuştur. Araştırmanın üçüncü bölümü olan uygulama kısmında ise Matrix 3 ve Matrix 4 filmlerinde yapay zekâ ve siborg teknolojisi örneklem olarak belirlenmiştir. Örneklem olarak ele alınan filmler nitel içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir.