Sıçanlarda Parasetamolle İndüklenmiş Akut Karaciğer Hasarına Karşı Hordenin'in Koruyucu Etkilerinin Araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERHAN BALLI
Danışman: Rüstem Anıl Uğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, parasetamol toksisitesine bağlı akut karaciğer hasarında hordeninin olası koruyucu etkisini biyokimyasal, moleküler ve histolojik düzeyde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Materyal ve Metot: Toplam 42 sıçan, her grupta 6 hayvan olacak şekilde 7 gruba ayrıldı. Hayvanlara 24 saat aç bırakıldıktan sonra üç farklı dozda hordenin (25, 50 ve 100 mg/kg, oral) veya N-asetilsistein (140 mg/kg, oral) kendi gruplarına verildi. Ardından, 2 g/kg parasetamol oral yolla uygulanarak toksisite oluşturuldu. Parasetamol uygulamasından 24 saat sonra hayvanlar sakrifiye edilerek kan ve karaciğer dokuları alındı. Serumda ALT, AST, ALP ve dopamin düzeyleri; dokularda ise GSH, SOD ve MDA düzeyleri analiz edildi. TNF-α, IL-1β, IL-6, DRD2, TGF-β1, iNOS ve NF-κB mRNA ekspresyonları Real Time-PCR ile değerlendirildi. Ayrıca karaciğer dokusunda nekroz, hemoraji ve mononükleer hücre infiltrasyonu gibi histopatolojik bulgular ile TNF-α ve DRD2 için immünohistokimyasal boyamalar yapıldı. Bulgular: PARA grubuna göre, tüm hordenin tedavi gruplarında serum ALT, AST ve ALP düzeylerinde anlamlı azalma ile sonuçlandı (p<0.05). Serum dopamin düzeyleri, PARA grubuna kıyasla 50 ve 100 mg/kg dozlarında artış gösterdi. Hordenin tedavisini takiben SOD aktivitesi ve GSH düzeylerinde artış, MDA düzeylerinde ise azalma gözlendi. PARA grubuyla karşılaştırıldığında, tüm hordenin tedavi gruplarında TNF-α, IL-1β, IL-6, TGF-β1, iNOS ve NF-κB ekspresyonunda belirgin düşüş, DRD2 ekspresyonunda ise 50 ve 100 mg/kg dozlarında anlamlı artış saptandı. Histopatolojik incelemelerde, hordenin uygulanan gruplarda karaciğer hasarının azaldığı gözlendi. Sonuç: Hordeninin; antioksidan savunmayı artırarak, DRD2 aracılığıyla dopaminerjik sinyal yolaklarını modüle ederek, inflamatuvar gen ekspresyonunu baskılayarak ve histopatolojik iyileşmeyi destekleyerek hepatoprotektif etki gösterdiği ortaya kondu. Anahtar Kelimeler: Akut karaciğer hasarı, DRD2, GSH, hordenin, parasetamol, sıçan