ERZURUM LİSE ÖĞRENCİLERİNDE SOSYAL MEDYA BAĞIMLILIĞI VE BESLENME TUTUMLARI: DİJİTAL ÇAĞIN YEME ALIŞKANLIKLARINA ETKİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYBALA AFİFE ÖZTÜRK
Danışman: Sinan Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ile yeme tutumları (duygusal yeme, dışsal yeme, kısıtlayıcı yeme) arasındaki ilişkiyi incelemektir. Materyal ve Metot: 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Erzurum ilinin Aziziye, Palandöken ve Yakutiye ilçelerindeki liselerde öğrenim gören 770 öğrenci çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler, Tanıtıcı Bilgi Formu, Ergenler İçin Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Formu ve Hollanda Yeme Davranışı Anketi kullanılarak toplanmıştır. Analizler SPSS programında, ki-kare testi ve çoklu lojistik regresyon yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %28,2'si sosyal medya bağımlısı olarak belirlenmiştir. Çoklu lojistik regresyon analizi sonucunda sosyal medya bağımlılığının yeme tutumlarını anlamlı biçimde yordadığı görülmüştür (p<0.05). Sosyal medya bağımlılığı arttıkça duygusal ve kısıtlayıcı yeme tutumları artarken, dışsal yeme davranışı azalmaktadır. Kısıtlayıcı yeme davranışının bağımlı bireylerde yaklaşık iki kat fazla görülmesi (OR=2.00) dikkat çekicidir. Ayrıca, sosyal medya fenomenlerinin dış görünüşlerinden etkilenme ve filtre kullanımı gibi dijital davranışlarla yeme tutumları arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Sonuç: Bu araştırmanın sonucunda, sosyal medya bağımlılığının ergenlerde yeme tutumlarını doğrudan etkilediğini göstermektedir. Sosyal medya kullanım düzeyi arttıkça duygusal ve kısıtlayıcı yeme eğilimlerinin yükselmesi, bireylerin yeme davranışlarını stres, kaygı ve duygusal dalgalanmalarla baş etmede bir strateji olarak kullandıklarını düşündürmektedir. Buna karşın dışsal yeme davranışındaki azalma, sosyal medya bağımlılığının bireylerin çevresel uyaranlara tepkiselliğini azalttığı şeklinde yorumlanabilir. Genel olarak bu bulgular, sosyal medya bağımlılığının ergenlerin beslenme düzeni üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu ve yeme tutumlarındaki dengesizlikleri artırdığını ortaya koymaktadır. Sosyal medya kullanımının bilinçlendirilmesi ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarını destekleyen eğitim programlarının yaygınlaştırılması, ergenlerde daha dengeli yeme davranışlarının geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Dışsal yeme, duygusal yeme, ergenlik dönemi, kısıtlayıcı yeme, sosyal medya bağımlılığı