Küçük ruminant vebası (PPR) aşısı uygulanan morkaraman ırkı koyunlarda vitamin C, vitamin D, levamizol, parapoxvirüs ovis ve corynebacterium cutis lizatının immun sistem üzerine etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veteriner İç Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER AYDIN
Danışman: Mustafa Sinan Aktaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İmmun sistem, içerisinde birçok hücre, doku ve organı barındıran oldukça karmaşık bir yapı ve işleyişe sahip, vücudun savunma hattıdır. Birçok hastalıkla mücadelede ve korunmada immun sistemin güçlü olması, aktive olması oldukça önemlidir. Bu noktada Veteriner hekimlik alanında da immun sistem aktivatörlerinin hastalıklarla mücadele ve korunmada ve ayrıca aşılarla birlikte kullanımı her geçen gün dahada fazla artmaktadır. Bu çalışmada, Küçük Ruminant Vebası (PPR) aşısı uygulanan Morkaraman ırkı koyunlarda Vitamin C, Vitamin D, Levamizol, Parapoxvirüs Ovis ve Corynebacterium Cutis Lizatının İmmun Sistem Üzerine Etkilerinin Araştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Bu çalışmanın materyalini, aynı bakım ve besleme şartlarına tabi tutulan, 48 adet, 2-4 yaşlı Morkaraman ırkı koyunlar oluşturdu. Çalışma, 1 kontrol, 5 deneme grubu olmak üzere toplamda 6 gruptan oluştu ve her grupta 8 koyun kullanıldı. 1. grup kontrol grubu olup sadece PPR aşısı uygulandı. 2. gruptaki koyunlara PPR aşısı ile birlikte 40 mg/kg tek doz derialtı yolla Vit-C uygulandı. 3. gruptaki koyunlara PPR aşısı ile birlikte 6000 IU/kg tek doz intramuskuler yolla Vit-D uygulandı. 4. gruptaki koyunlara PPR aşısı ile birlikte 5 mg/kg/gün dozda 4 gün süreyle derialtı yolla LMS uygulandı. 5. gruptaki koyunlara PPR aşısı ile birlikte 3 gün ara ile 2 kere 2 mL/koyun dozda kas içi yolla iPPVO uygulandı. 6. gruptaki koyunlara ise PPR aşısı ile birlikte her bir koyuna 1mL tek doz olacak şekilde CCL uygulandı. Çalışmanın 0., 7., 14., 21. ve 28. günlerinde koyunlardan alınan kan örneklerinde hematolojik (total lökosit, lenfosit, nötrofil ve monosit), biyokimyasal (total protein ve albümin) ve immünolojik (IgG ve IgM) analizler yapıldı. Ayrıca aynı günlerde klinik muayene bulguları ( vücut ısısı, nabız, solunum, palpe edilebilen lenf yumrularının muayenesi ve ayrıca dışkıda ishal, kan ve konstipasyon varlığı) kaydedildi. Hematolojik analizler için Veteriner hemogram cihazı kullanılırken, biyokimyasal analizler için otoanalizatör, immünolojik analizler için ise koyun spesifik ELISA test kitleri kullanıldı. Elde edilen total protein ve albümin değerlerinde de globülin değerleri hesaplandı. Bulgular: Çalışma kapsamındaki tüm gruplarda total lökosit, lenfosit, monosit ve nötrofil sayılarında grup içi ve gruplar arası günlerin karşılaştırılmasında istatistiksel olarak önemli bir fark oluşmadı (P>0.05). IgG'de Vit-D grubunda 7. gün değerinin (1.68±0.24), 0. (1.27±0.15), 14.( 1.08±.0.21), 21. (1.23±0.23) ve 28. (1.26±0.42) gün değerlerine göre önemli düzeyde yüksek olduğu belirlendi (P<0.01). IgG verilerinin grup bazlı genel değerlendirmelerinin karşılaştırılmasında ise LMS (1.79±1.18) grubu değerinin kontrol (1.21±0.43), Vit-C (1.27±0.51), Vit-D (1.31±0.33) ve iPPVO grubu (1.38±0.48) değerlerinden önemli düzeyde yüksek olduğu belirlendi (P<0.01). IgM'de gruplar arası günlerin karşılaştırılmasında 7.günde belirlenen en yüksek değerin Vit-C grubunda şekillendiği (0.50±0.13) ve bu yüksekliğin kontrol grubu 7. gün (0.28±0.11) ve iPPVO grubu 7. gün (0.24±0.03) değerlerine göre önemli olduğu belirlendi (P<0.01). IgM verilerinin grup bazlı genel değerlendirmelerinin karşılaştırılmasında ise en yüksek değerin Vit-C grubunda olduğu (0.45±0.15) ve bu yüksekliğin kontrol (0.33±0.22), CCL (0.34±0.19) ve iPPVO grubu (0.33±0.14) değerlerine göre önemli olduğu belirlendi (P<0.05). Globulin değerlerinin grup bazlı genel değerlendirmelerinin karşılaştırılmasında Vit-C (4.33±0.55), Vit-D (4.33±0.48), LMS (4.20±0.50), iPPVO (4.24±0.33) ve CCL (4.29±0.29) gruplarında elde edilen verilerin kontrol grubuna göre (4.00±0.33) önemli düzeyde yüksek olduğu belirlendi (P<0.01). Sonuç: Küçük Ruminant Vebası (PPR) aşısı ile birlikte belirtilen dozda LMS uygulamasının hem IgM hem de IgG değerindeki değişimlerden dolayı immun sistem üzerine olumlu etkilerinin olduğu, belirtilen dozda Vit-C uygulamasının ise sadece IgM değerindeki değişimlerden dolayı kısmen olumlu etkisinin olduğu; yine belirtilen dozlarda Vit-D, iPPVO ve CCL uygulamasının ise immun sistem üzerine herhangi bir olumlu etkisinin olmadığı sonucuna varıldı. Anahtar Kelimeler: İmmun sistem, immunstimülan, küçük ruminant vebası aşısı