Sürücülerin Trafik Işıklarına Uyumu ve Yayalara Saygısının Trafik Güvenliğine Etkisi: Diyarbakır Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DOĞAN BURAL
Danışman: Mahir Gökdağ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu tez çalışmasının amacı, Diyarbakır ilindeki aktif sürücülerin demografik özelliklerini belirlemek, trafik ortamındaki davranışlarını analiz etmek ve trafik kazalarına karışıp karışmadıklarını ve bunların altında yatan nedenleri ortaya koymaktır. Yöntem: Diyarbakır'da sürücülerin trafik kurallarına uyuması ve yayalara saygılı davranması konusunda yapılan çalışmalar trafik güvenliğinin arttırılması kazaların ve maddi-manevi kayıpların azaltması, güvenli ulaşımın sağlanması ile ilişkisi açısından incelenmiştir. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiş ve araştırma tarama modelinde desenlenmiş değişkenler arasındaki ilişkileri tespit etmek için tarama modeli türleri arasından ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini 2024 yılında Diyarbakır il merkezinde ikamet eden sürücü belgesi olan N = 668 gerçek sürücü oluşturmaktadır. Google form ile hazırlanan anket formlarıyla anket yapılarak alınmıştır. Verilerin analizi SPSS 25 programı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin normal dağılım göstermesi nedeniyle parametrik testler uygulanmıştır. Bulgular: Çalışma sonucunda, sürücülerin sürücülerin trafik kurallarına uyma, trafik düzenlemelerine uyma ve trafik güvenliği davranışlarında bulunma düzeylerinin yüksek olmasına rağmen, trafikte yayalara karşı saygı düzeylerinin yetersiz olduğu görülmüştür. Trafik cezalarını sıkça alan veya yaralanmalı ya da ölümlü kazalara karışan sürücülerin trafik güvenliği ve yayalara saygı algılarının daha düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Demografik özelliklere açısından evli bireyler, 18-50 yaş aralığındaki sürücüler, lise ve üzeri eğitim seviyesine sahip olanlar, orta ve yüksek gelir grubundakiler, 1-10 sürücü deneyimi olanlar, her gün trafiğe çıkanlar, binek araç sahipleri, araç yaşı 1-10 yıl arasında olan, 1-5 kez ceza alma, ölümlü veya yaralamalı kazaya karışmayan grubun genel olarak trafik kurallarına uyma ve yayalara saygı davranışlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Yayaya saygı davranışı ile trafik güvenliği algısı arasında pozitif yönlü düşük, Trafik kurallarına uyma arasında güçlü bir ilişki belirlenmiştir. Sonuç: Araştırmaya katılan sürücülerin yayaya saygı davranışları ise nispeten düşük olarak bulunmuştur. Katılımcıların eğitimin düzeyinin yayalara saygı algısında önemli bir faktör olduğu belirlenmiştir. Trafik kazalarının azaltılması adına eğitim ve denetimin payı büyüktür. Trafik güvenliği yalnızca belirli kurallar oluşturularak sağlanamamaktadır. Kişilerin trafik konusunda bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Bu açıdan, öncelikle Diyarbakır ilinde sürücülerin kusurlarının tespiti, özellikle trafik ışıklarına uyumu ve yayalara saygısının belirlenmesinin, gelecekte trafik güvenliğine yönelik müdahaleler açısından önemli olacağı düşünülmektedir.