TRA1 bölgesindeki arıcılık işletmelerinin etkinlik analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVAL KURTOĞLU
Danışman: Ahmet Semih Uzundumlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: TRA1 bölgesinde yer alan Erzurum, Erzincan ve Bayburt illeri 2023 yılında Türkiye toplam bal üretimimin sırasıyla %1,15, %0,8 ve %0,4'ünü karşılamaktadır. Bal üretimi bu bölgenin florasına uygun olup bal üretiminin etkin ve sürdürülebilir bir şekilde sağlanması arzulanmaktadır. Bu nedenle bu bölgede bal üretiminin sürdürülebilir ve etkin olabilmesi için karşılaşılan sorunların en aza indirilerek bal üretimi yapan işletmelerin etkinlik düzeylerini ve etkinlik üzerine etkili faktörlerin belirlenmesi çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Yöntem: Erzurum, Erzincan ve Bayburt illerinden sırası ile 153, 71 ve 46 olmak üzere 270 anket yapılmıştır. Toplanan verilerin değerlendirilmesinde etkinlik için Veri zarflama analizi (VZA) ve Önyükleme analizleri, etkinlik skorlarının sosyo ekonomik ve demografik değişkenler ile olan ilişkisini tespitte kesirli probit modeli ve sorunların belirlenmesinde faktör analizi kullanılmıştır. Bulgular: VZA'da ölçeğe göre sabit getiride işletmeler %48 etkinliğe sahipken Ön yüklemede bu oran %42'dir.VZA'da ölçeğe göre değişken getiride işletmeler %58 etkinliğe sahipken Ön yükleme analizine göre ise değişken getiride işletmelerin %47'si etkindir. Sabit getiriye göre Erzurum ili, işletmecinin birlik üyeliği, kovanları sigorta yaptırma durumu, işletme faaliyetlerini kayıt altına alma durumu, İtalyan ırkı arı kullanımı, alınan destek miktarı, Akdeniz ve Ege Bölgelerinde kışlatma diğer bölgelere göre istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Ayrıca değişken getiriye göre ise Erzurum ilinde faaliyette bulunma, birlik üyesi olma durumu, sigorta yaptırma durumu, sabit arıcılık, İşletme faaliyetlerinin kayıt altına alınması, Organik arıcılık yapma durumu, destek alma durumu, bitkisel ve hayvansal üretimde bulunma durumu ve Ege Bölgesinde kışlatma değişkenleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Sonuç: Sonuç olarak işletmelerin %42-58'i etkinsiz çalışmakta olup, bal üretiminde kullanılan girdilerin azaltılması yanında karşılaşılan sorunların en aza indirilmesi ve işletmelerin etkinliği üzerine etkili olan faktörlerin desteklenmesi ile hem etkin ve sürdürülebilir bir üretim yanında hem de ekonomik ve çevresel kazanımlar söz konusu olacaktır.