Muhammed Niyâz Nişâtî Divanı'ndaki gazellerin Türkiye Türkçesine aktarımı ve dil Özellikleri (Ses ve şekil bilgisi)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KAAN ORHAN

Danışman: Recai Kızıltunç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çağatay edebiyatı Türk edebiyatının üç büyük sahasından biridir. Kendi içerisinde de bölümlere ayrılan bu edebiyat dönemi en parlak zamanlarını, 15. yüzyılda Ali Şîr Nevâî ile yaşamıştır ancak Nevâî'nin teşvik ettiği şekilde Türkçenin edebî eserlerde hak ettiği gibi işlendiği dönemler de olmuştur. 18. yüzyıl bu özellikte şiir yazan şairlerin yoğun olduğu bir asırdır. Bu asırda Nevâî tarzı şiir yazan şairlerden biri de Nişâtî'dir. Adını yazmış olduğu gazelleri ile duyuran Nişâtî, şiirlerinde Nişâtî mahlasını kullanmış yetenekli ve aydın bir şairdir. Şair, Nevâî ve Fuzûlî'ye yazdığı muhammes ve müseddesleriyle de bilinmektedir. Muhammed Niyâz Nişâtî'nin eserleri, dönemin sosyokültürel yapısını ve klasik Türk şiirinin özelliklerini yansıtması açısından önemlidir. Bu çalışma, Doç Dr. Recai KIZlLTUNÇ'un "Muhammed Niyâz Nişâtî Dîvân" adlı çalışmasından alınan 37 gazelin, Türkiye Türkçesine aktarımını ve dil bilgisel özelliklerinin ses ve şekil bilgisi bağlamında incelenmesini içermektedir. Nişâtî'nin gazelleri hem Türkçenin evrimi ve gelişimi hem de 18. yüzyıl Çağatay Türkçesinin estetik anlayışı hakkında bilgi vermesi bakımından önemli bir kaynaktır.