Fenolik Türevlerin Substutient Tür / Sayı ve Pozisyonlarının Bazı İleri Oksidasyon Prosesleriyle Toksisite Giderimi Üzerine Etkilerinin İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Şeyda Deniz Aydın
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Zeynep CEYLAN
Özet:Bu çalışmada; gerek USEPA (Aralık-2014), gerekse Avrupa Birliği tarafından (2455/2001/CE) temiz su yasası kapsamında öncelikli toksik kirleticiler listesine girmiş, halk sağlığı ve sucul ekosistem açısından ciddi tehditler oluşturan , kloro ve nitro substutie fenol türevlerinden , endüstride en yoğun kullanılan 4 farklı fenol türevi seçilerek toksisitesi , giderimi ve parçalanabilirliği araştırılmıştır. Özellikle substutient türü , substutient pozisyonu ve substutient sayısının toksisite üzerine etkilerini ortaya koyabilme adına substutie fenol türevinin (2-KF, 2,4-DKF, 2–NF, 2,4-DNF) sentetik numuneleri hazırlanarak proses öncesi ve sonrası (fenton/fenton benzeri) toksisite ölçümleri yapılmıştır. İnsani ve endüstriyel faaliyetlerden dolayı atık sulardaki ve yüzeyel sulardaki varlığı, biyoakümülasyona yatkınlıkları, kanserojen etkileri, yüksek toksisite ve zayıf biyobozunurlukları ile acilen çözüm bekleyen potansiyel bir problem olarak karşımıza çıkan kloro ve nitro fenollerin parçalanabilirliği; Fenton ve Fenton Benzeri Prosesleri (optimal koşullarda) uygulanarak, model kirletici konsantrasyonları, KOİ ve TOK parametreleri ölçülmek suretiyle, toksisite ölçümleri ise fotobiyolüminesans yöntemi üzerine kurulmuş DIN/EN/ISO 11348-2 standart metoduna göre Vibrio fischer bakterileri kullanılarak araştırılmıştır. Kirleticilerin toksisitelerinin istatistiksel analizi ise One Way ANOVA testi ile yapılmıştır. Çalışmanın birinci aşamasında; kirleticilerimizin (2-KF, 2,4-DKF, 2–NF, 2,4-DNF) Fenton Prosesi sonrası model kirletici giderim verimleri %95-100 aralığında, KOİ giderim verimleri %64-85 aralığında, TOK giderim verimleri ise %52-66 aralığında, Fenton Benzeri Prosesi sonrasında ise model kirletici giderim verimleri %92-100 aralığında, KOİ giderim verimleri %60-77 aralığında, TOK giderim verimleri ise %40-61 aralığında gözlemlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında ise; kirleticilerimizin proses öncesi yapılan toksisite ölçümleri sonucunda EC50(mg/L) ve Toksik Birim değerleri (TB); sırasıyla 2-KF için 8,10-12,34, 2,4-DKF için 2,24-44,67, 2-NF için 13,43-7,44, 2,4-DNF için 8,92-11,21 olarak ölçülerken proses sonrasında EC50 hatta EC20 ve TB değerlerinin gözlemlenemeyecek derecede düştüğü belirlenmiştir. Substutient olarak klorun nitroya göre toksik etkisinin daha yüksek olduğu ve de substutient sayısı arttıkça toksisitenin arttığı ancak 2- yani orto pozisyonda bağlı olan gerek klor gerekse nitro grubunun fenolün -OH grubuyla cis pozisyonda 5 ve 6 üyeli H-köprü bağı yaparak halka oluşturduğu için inaktif duruma geçip beklenildiği kadar toksisite üzerine etki gösteremediği de ortaya konmuştur.