Aile hekimliği birimlerine başvuran kadınların evlilik hoşnutsuzluğu ve cinsel öz-yeterlik algıları arasındaki ilişkinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP NUR KARATAŞ
Danışman: Kenan Taştan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Aile hekimliği birimlerinin vermiş olduğu hizmetler sadece bireylerin sağlığına ilişkin olmayıp, bütün bir aileyi ve toplumu etkileyen bir hizmettir. Evlilik olgusunun hem aileyi oluşturması hem de toplumun temel yapı taşı olmasından dolayı, aile sağlığı birimleri tarafından üzerinde dikkatle durulması gereken bir konudur. Evliliklerinden hoşnut olmayan bireylerin hem kendisinin hem ailesinin hem de toplumun sağlığını ve huzurunu bozabileceği olasılığından dolayı üzerinde daha dikkatli durulmalıdır. Bu çalışma kapsamında evlilik hoşnutsuzluğu olgusu çalışmanın merkezine alınarak, bunu etkileyen faktörler ve durumların neler olduğu üzerinde kavramsal tartışmalar yapılarak bu kavramsal tartışmalar uygulamalı bir saha çalışması ile test edilmektedir. Evlilik hoşnutsuzluğu olgusunun sosyo-demografik faktörlere göre farklılık gösterip göstermediği, cinsel öz-yeterlik algısının evlilik hoşnutsuzluğunu nasıl etkilediği ve bu etki sürecine demografik faktörlerin etkisinin varlığı ve bu varlığın niteliği araştırılmaktadır. Yöntem: Bu çalışma Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri'ne kayıtlı kadın hastalar ile yapılan kesitsel özellikte bir araştırmadır. 05/11/2021-05/12/2021 tarihleri arasında bu araştırma yapılmıştır. Bu birimlere başvuran kadınlar üzerinde anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışması kapsamında katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, cinsel öz-yeterlik algıları ve evlilik hoşnutsuzluklarına yönelik ölçeklerden faydalanılmaktadır. Toplanan verilerden yola çıkılarak ilk olarak sosyo-demografik faktörlerin evlilik hoşnutsuzluğu bakımından farklılığı belirlemek amacıyla SPSS ile T-testi, ANOVA ve Post-Hoc testleri yapılmıştır. Cinsel öz-yeterliğin evlilik hoşnutsuzluğu üzerindeki etkisini araştırmak için regresyon analizi ve AMOS ile yol analizleri yapılmıştır. Son olarak demografik faktörlerin, cinsel öz-yeterliğin evlilik hoşnutsuzluğu üzerindeki etkisine yönelik, bir etkisinin varlığı AMOS kullanılarak ılımlaştırıcı etki analiz yapılmıştır. Bulgular: Anket çalışması sonucunda 430 katılımcının verileri üzerinde analizler ve değerlendirmeler yapılmıştır. Katılımcıların EH puan ortalamaları 36,369±13,732 (min:21, maks:84) ve CÖY ortalamaları 16,514±3,601 (min:53, maks:20) şeklindedir. Farklılık analizleri sonuçlarına göre katılımcıların; yaşları (p=0,001), evlilik yaşları (p=0,015), evlilik süreleri (p=0,001), çocuklarının varlığı(p=0,000), çocuklarının sayısı (p=0,000), çocuklarının bakımından destek alma durumları (p=0,000), ev işlerinde destek alma durumları (p=0,000) ve eşleriyle cinsel ilişki sıklıkları (p=0,000) bakımlarından evlilik hoşnutsuzluklarında farklılıklar meydana gelmektedir. Öğrenim durumu (p=0,664), gelir düzeyi (p=0,801), çalışma durumları (p=0,216) ve kronik hastalık durumları bakımlarından (p1,2,3=0,103-0,146-0,148) ise farklılık tespit edilmemiştir. Cinsel öz-yeterlik ve evlilik hoşnutsuzluğu arasında anlamlı bir korelasyon olduğu belirlenmiş (p=0,000 ve β=-0,323) ve CÖY'ün EH üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir (p=0,000). Son olarak yapılan ılımlaştırıcı etki analizlerinde; yaş (p=0,034), evlilik süresi (p=0,003) ve kronik hastalık (p=0,009) durumlarının CÖY'ün EH üzerindeki etkisinde ılımlaştırıcı rollerinin olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Çalışma sonucunda aile hekimliği birimlere başvuran kadınların evlilik hoşnutsuzluklarını etkileyen faktörler ve durumlar ayrıntılı biçimde ortaya konulmuştur. Kadınların evlilik hoşnutsuzluklarını cinsel öz-yeterlikleri önemli düzeyde (p=0,000) etkilemektedir. Ayrıca evlilik hoşnutsuzluğu algısı, kadınları yaşları, evlilik yaşları, evlilik süreleri, çocuklarının varlığı, çocuklarının sayısı, çocuklarının bakımında destek alma durumları, ev işlerinde destek alma durumları ve cinsel ilişki durumlarına göre önemli ölçülerde etkilenmektedir. Evlilik ve aile hayatı konusunda hoşnutsuzlukların azaltılması amacıyla aile hekimliği birimlerinde daha aktif ve etkin bir aile danışmanlığı birimlerinin kurulması ve bu birimlerin aile hekimliğine kayıtlı vatandaşları periyodik olarak takip etmesi önerilmektedir. Böylelikle daha sağlıklı evlilikler ve daha huzurlu bir toplumsal yapı elde edilebileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Evlilik Hoşnutsuzluğu, Evlilik Doyumu, Cinsel Öz-yeterlik, Aile Hekimliği, Evlilik Danışmanlığı