1918-1923 yıllarında itilâf devletleri'nin İstanbul ve çevresindeki faaliyetleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜRKAN FIRAT SAYLAN
Danışman: Sinever Esin Dayı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:I.Dünya Savaşı?nın sonunda, 30 Ekim 1918?de imzalanan Mondros Mütarekesi; birçok tartışmayı da beraberinde getirdi. En çok merak edilen konulardan birisi; İstanbul?un durumu idi. Bu konu, Mütareke görüşmelerinde de söz konusu olmuştu. Osmanlı Hükümeti, galip devletlerin İstanbul?a geleceğini tahmin ediyordu. Fakat bunun başkentin tamamına yönelik bir işgal olacağını kestiremiyordu. 13 Kasım 1918?de İtilâf Donanması İstanbul?a gelerek; fiili işgali başlattı. Müstahkem mevkiler kontrol altına alındı. Askeri ve siyasi örgütlenmeye gidildi. Bu işlemler yapılırken, karma komisyonlar oluşturuldu ve güvenlik açısından bir polis teşkilatı kuruldu. Mevcut işgal gücü askerlerinin barınmaları ve şehirdeki siyasi ve askeri varlıklarını sürdürebilmeleri için yapılan planlama gereği stratejik noktalar ele geçirildi. Süreç içerisinde ihtiyaca göre, bulundukları mevkilerde de değişiklik yapıldı. İstanbul?daki işgal gücü, Müslüman Türk ahali üzerinde de çoğu zaman baskı kurdu. Bu askerlerin büyük kısmı disiplinden yoksundu. Anadolu?daki milli direniş başarıya ulaştıkça, İstanbul?daki baskılar da onunla orantılı olarak arttı. İşgal güçlerinin bu süreçteki en büyük destekçisi; Osmanlı tebaasından olan gayrimüslimlerdi. Bununla birlikte, işbirlikçi İstanbul Hükümetleri?nin takındığı tavır; Müslüman Türk nüfus üzerinde unutulmaz izler bıraktı. İşgal yılları, adalet duygusunun yok olduğu günlerdi. Kurulan taraflı mahkemelerde, günlük adli davaların dışında, hem geçmişin hesabı görülmekte hem de milli teşkilatlanmaya destek verenler cezalandırılmaktaydı. İstanbul?un resmen işgalinden sonra da, her alanda yaşanan haksız muameleler varlığını devam ettirdi. İstanbul?un kaderi, Kurtuluş Savaşı?nın geleceğine bağlı idi. Zaferden sonra, Lozan?da alınan karar gereği, işgal güçleri 2 Ekim 1923?te İstanbul?u terk ettiler.