F. Nietzsche'nin tarih felsefesi ve tarih felsefesi elestirileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL KAHRAMAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mine KAYA KEHA
Özet:Düşünce tarihi içinde çeşitli düşünürler tarafından tarihsel sürecin inceleme konusu yapılması sonucu meydana gelen tarih felsefesi etkinliği iki farklı bakış açısı olan tarih metafizikleri ve eleştirel tarih felsefesi anlayışları çerçevesinde şekillenmektedir. 19. yüzyılda yaşamış olan Nietzsche de eleştirel bakış açısıyla yöneldiği çağının, tarihsel ve kültürel yapısını şekillendirdiğini düşündüğü metafiziksel düşünceyi inceleme konusu yapmaktadır. Alman ulusunda var olan tarihsel kültür duygusunun fazlalığının yaşamı değersizleştirdiğini düşünerek, bunun sonucunda oluşan decadence durumdan bahseden Nietzsche, metafiziksel düşüncenin neden olduğu bu sorunun çözümü için yaşamın olumlanmasına yönelik çeşitli doktrinler ileri sürmektedir. Bu bakış açısıyla tarih hakkında eleştirilerde bulunan Nietzsche'nin düşünceleri, gerek sorununun nedenlerine ve çözümlerine yaklaşım tarzı açısından, gerekse insanı ve tarihi açıklama konusunda izlediği yol ve ulaştığı sonuçlar açısından felsefi düşünce için yenilikler içermektedir. Bu çalışmada Nietzsche'nin, merkezde tarih düşünceleri olmak kaydıyla kendinden önceki tarih felsefelerini ve bu felsefelerin toplumdaki olumsuz etkileri konusunda öne sürdüğü eleştiriler ele alınmaktadır. Çalışmada öncelikle tarih metafizikleri ve eleştirel tarih felsefeleri düşünce tarihinde var olan örnekleri üzerinden açıklanmaktadır, daha sonra Nietzsche'nin yaşamı değersizleştirdiğini öne sürdüğü Hıristiyan ahlakı ve Modernizm etkisiyle şekillenen toplumsal tarih anlayışı, kültürel ve tarihsel temelleri açısından incelenmektedir. Son olarak ise Nietzsche'nin tarih felsefelerine yönelik eleştirileriyle şekillenen ebedi dönüş düşüncesine dayalı tarih anlayışının, tarih felsefesi geleneği içindeki yerinin belirlenmeye çalışılmasıyla, filozofun düşünce tarihi açısından önemini açıklamak amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Tarih, Nietzsche, Decadence, Ebedi Dönüş, Soykütük