8. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ELEMENT, BİLEŞİK VE MOLEKÜL KAVRAMLARINI ANLAMA DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Miraç KARADENİZ
Danışman: Tacettin Pınarbaşı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: 8. sınıf öğrencilerinin element, bileşik ve molekül kavramlarını anlama düzeylerini belirlemek ve bu kavramlara ilişkin sahip oldukları kavram yanılgılarını ortaya koymaktır. Yöntem: Araştırma, 2024–2025 eğitim-öğretim yılı içerisinde İstanbul ilindeki dört devlet ortaokulunda öğrenim gören, ülkemizin farklı kültürel ve sosyo-demografik özelliklerini yansıtan, 240'ı kız olmak üzere toplam 520 sekizinci sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Çalışma açıklayıcı sıralı karma yöntem desenine uygun olarak yürütülmüştür. Çalışma kapsamındaki öğrencilere sırasıyla "Kavram Testi" ve "Kavram Başarı Testi" uygulanmış, sonrasında farklı başarı ve kavramsal düzeyleri temsil eden 24 öğrenciyle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Test sonuçlarının analizinde betimsel istatistiksel yöntemler kullanılmış, mülakat verileri ise içerik analizine tabi tutulmuştur. Bulgular: Yapılan istatistiksel analizler, öğrencilerin element, bileşik ve molekül kavramlarına ilişkin kavramsal anlama ve başarı düzeylerinin arzu edilen seviyelerin altında kaldığını göstermektedir. Ayrıca, incelenen kavramların tanımlarına ya da aralarındaki farklara yönelik bir takım kavram yanılgılarına sahip olduklarını ortaya koymaktadır. Mülakat verilerinin analizi, kavram yanılgılarının varlığını desteklemekte ve bu yanılgıların nedenlerine yönelik bir takım öngörülerde bulunmaktadır. Sonuçlar: Öğrencilerin element kavramını çoğunlukla "saf madde" olarak algıladıkları, molekül kavramını yalnızca bileşiklerle sınırlandırdıkları ve bileşiklerin farklı özelliklere sahip olma nedenlerini açıklamakta zorlandıkları belirlenmiştir. Ayrıca, hava ve su gibi günlük yaşam örneklerinin bilimsel kavramlarla yeterince ilişkilendirilemediği ve bilginin büyük ölçüde sınav odaklı olarak değerlendirildiği tespit edilmiştir. Nicel ve nitel bulguların üçgenleme yoluyla karşılaştırılması, elde edilen sonuçların birbiriyle tutarlı olduğunu ve araştırmanın güvenirliğine katkı sağladığını göstermektedir. Araştırma sonuçları, temel kimya kavramlarının öğretiminde atomik, moleküler ve sembolik (temsili) düzeylerin bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının gerekliliğine işaret etmektedir.