EKMEKLİK BUĞDAY (Triticum aestivum L.) OLGUN EMBRİYO KÜLTÜRÜNDE SERYUM NANOPARÇACIKLARININ KALLUS OLUŞUMU VE BİTKİ REJENERASYONU ÜZERİNE ETKİLERİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kübra Sarıgül
Danışman: Kamil Haliloğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamız içerisinde, farklı genotiplerin doku kültürü parametrelerine verdiği cevaplar araştırılmıştır. Ayrıca farklı genotipler ve Ce2O3 nanoparçacıklarının etkileri beraber incelenmiştir. Yöntem: Bu çalışmada Kırik ve Rumeli ekmeklik buğday çeşitleri materyal olarak kullanılmış ve olgun embriyoları, Ce2O3 nanoparçacığının 4 farklı dozunda (1mg/L, 3mg/L, 5mg/L, 7mg/L) ve nanoparçacıksız kontrol uygulaması ile MS besi ortamında denemeye alınmıştır. Tohumlar yüzey sterilizasyonundan sonra olgun embriyolar çıkartılıp besi yerlerine alınarak kallus kültürü başlatılmış ve kallus oluşumu, eksplant başına embriyogenik kallus oluşumu, kallus başına embriyogenik kallus oluşumu, kök oluşumu, sürgün oluşumu, ve bitki rejenerasyonu oranı parametreleri incelenmiştir. Bulgular: En yüksek kallus oluşum oranı Kırik çeşidinde 7 mg/L Ce2O3 NP dozunda meydana gelmiş, en düşük kallus oluşumu ise 1mg/L Ce2O3 NP Rumeli çeşidinde sağlanmıştır. Eksplant başına kallus oluşumu en yüksek Kırik kontrol besi ortamında çıkarken en düşük Rumeli çeşidinin 3 mg/L Ce2O3 içeren besi ortamında kaydedilmiştir. Kallus başına embriyogenk kallus oluşum oranı en yüksek Kırik çeşidinin kontrol besi ortamında en düşük Rumeli çeşidinin 3mg/L Ce2O3 içerdiği besi ortamında kaydedilmiştir. Kök oluşumu en yüksek oranı %16,03 Rumeli çeşidinde en düşük kök oluşumu ise %3,94 Kırik çeşidinde belirlenmiştir. Sürgün oluşum oranı %51,40 Rumeli çeşidinde %40,49 Kırik çeşidinde gözlenmiştir. En yüksek bitki rejenerasyonu oranı Kırik çeşidinin nanoparçacık içermeyen kontrol besi ortamında , en düşük ise 5mg/L Ce2O3 içeren Rumeli besi ortamında kaydedilmiştir. Sonuç: Bitki doku kültürü parametreleri içerisinde yer alan, kalus oluşumu, kök, sürgün oluşumu ve bitki rejenerasyonu üzerine genotiplerin etkisi önemli bulunmuştur. Genotip doku kültürü çalışmalarını etkileyen önemli faktörlerden biridir. En yüksek kallus oranı oluşum ve bitki rejenerasyonu kırik ekmeklik buğday çeşidinde tespit edilmiştir.Denemede doku kültüründe besi ortamına eklenen Ce2O3 dozlarının kallus oluşumu ve rejenerasyonu artırdığını ancak bu konuda genotipik etkisini önemli olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Buğday, Seryum , Kallus, Embriyogenik kalus, in vitro rejenerasyon