Ratlarda alüminyum kaynaklı nörotoksisiteye karşı luteolin'in etkilerinin P53, Aβ, BDNF, α-syn ve CYP2E1 gen ifade düzeyleri üzerinden araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA AYDIN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ahmet Adıgüzel
Eş Danışman: Selçuk Özdemir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasının amacı, alüminyum klorür (AlCl3) maruziyetinin sıçan beyin dokusunda oluşturduğu toksisiteye karşı luteolin'in (LUT) potansiyel koruyucu etkilerini incelemektir. Bu doğrultuda, oksidatif stres, apoptoz, inflamasyon ve nörodejeneratif süreçlerle ilişkili biyobelirteçler kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir.Hayvanlar her biri yedi sıçandan oluşan beş gruba ayrılmıştır. Kontrol grubuna serum fizyolojik, LUT grubuna 50 mg/kg luteolin, AlCl3 grubuna 4,2 mg/kg i.p. AlCl3 uygulanmıştır. AlCl3+LUT25 grubuna 4,2 mg/kg AlCl3+25 mg/kg LUT, AlCl3+LUT50 grubuna 4,2 mg/kg AlCl3+50 mg/kg LUT verilmiştir. Uygulamalar 30 gün sürmüştür. Beyin dokularında AlCl3 uygulamasının neden olduğu nörotoksik etkiler ve LUT'un koruyucu rolü moleküler, biyokimyasal ve histopatolojik düzeyde değerlendirilmiştir. Öncelikle, AlCl3 maruziyetinin beyinde oksidatif stres artışı, apoptoz, inflamasyon, protein birikimi ile nörotrofik ve kolinerjik bozukluklara yol açtığı bir kez daha ortaya konmuştur. Artan MDA düzeyi, azalan SOD, KAT ve GPx aktiviteleri ile düşen GSH seviyelerinin yanında baskılanan Nrf2/Ho-1 yanıtı ve yükselen Cyp2e1 ekspresyonu oksidatif hasarı yansıtmıştır. Artan Bax, p53 ve Jnk ile azalan Bcl-2 ekspresyonu apoptozu; yükselen IL-1β seviyeleri ve Nfkb1 ekspresyonu ise inflamasyonu göstermiştir. Ayrıca α-syn ve Aβ seviyelerindeki değişikliklerle birlikte BDNF, c-Fos ve kolinerjik iletim parametrelerindeki bozulmalar, AlCl3'ün nöronal işlevleri olumsuz etkilediğini ortaya koymuştur. LUT tedavisinin ise bu değişiklikleri belirgin şekilde düzelttiği gözlemlenmiştir. LUT, antioksidan savunmayı güçlendirip Nrf2/Ho-1 yolunu aktive etmiş, Cyp2e1 ekspresyonunu baskılamıştır. Apoptoz belirteçlerini düzenleyerek hücre ölümünü azaltmış; IL-1β düzeylerini ve Nfkb1 gen ekspresyonunu baskılayarak inflamasyonu sınırlamıştır. Ayrıca α-syn ve Aβ birikimine etki ederken BDNF ve c-Fos düzeylerini yükseltmiş, AChE aktivitesini dengeleyerek kolinerjik iletimi korumuştur. Bulgular, LUT uygulamasının AlCl3 kaynaklı nörotoksisiteyi çok yönlü mekanizmalar aracılığıyla hedef alarak belirgin nöroprotektif etkiler sağladığını ve bu tür nörotoksisiteye karşı potansiyel bir koruyucu ajan olabileceğini ortaya koymuştur. sağlayabilir.