Türk şiirinde varlık ve yokluk düşüncesi (1839-1908)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖMER FARUK KARATAŞ

Danışman: Erdoğan Erbay

Özet:

İlk bakışta sadece felsefi bir mevzuymuş gibi görünmesine rağmen, felsefenin Batı dünyasında boy gösterdiği İlk Çağ'dan çok daha eski dönemlere kadar uzanan varlık ve yokluk düşüncesi, insanoğlunun var olduğu günden bu yana gündeminden düşmemiş bir mesele teşkil eder. İnsanlık tarihi boyunca zihinleri meşgul etmiş ve edecek olan varlık ve yokluk düşüncesi, insanın var oluştan önceki hâli, varlığa gelişi, varlığın mevcudiyetini sürdürmesi ile yok oluşu merak ederek gündeme getirdiği teorileri kapsar. İnsanoğlunun düşünsel tekâmülü esnasında mevzubahis merakının sırasıyla mitolojiler, inanç sistemleri, felsefe ve bilimle giderilmeye çalışıldığı bilinir. Düşünce ve bilim tarihi boyunca ortaya konmuş varlığa geliş ve yok oluşa dair çeşitli teorilerin tarihsel akışa sadık kalınarak bir araya toplanmaya gayret edildiği bu çalışmada, multidisipliner bir bakış yaklaşımla, insanlığın varlık ve yokluğu anlamlandırma çabasının ürünleri toplu hâlde okura sunulmuştur. Ayrıca Türk şiirinin gerek anlamsal, gerekse yapısal bir değişim sürecine girdiği ve bugüne kadar üzerinde yükseldiği temelleri ifade eden 1839-1908 yılları arasındaki şiir müktesebatı dikkatle taranarak seçilmiş şiirler, insanlık tarihi boyunca geliştirilmiş teoriler ekseninde değerlendirilmeye tabi tutulmuştur. Söz konusu dönemde konuyla alakalı şiirler kaleme almış şairlerin her biri, âdeta birer filozof gibi ele alınarak, şiirlerinde dağınık hâlde bulunan epistemolojik ve ontolojik düşünceleri sistemli şekilde sunulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Varlık, Yokluk, Düşünce Tarihi, Pozitif Bilimler, Türk Şiiri