ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇALIŞANLARI KOHORTUNDA KİLO DEĞİŞİMİNİN BESLENME VE ANTROPOMETRİK ANALİZLERLE İLİŞKİSİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Esra Pektaş
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Yasemin ÇAYIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de fazla kilo ve obezite önemli bir halk sağlığı sorunudur. Türkiye'de erişkinlerin %37'sinin fazla kilolu, %32'sinin ise obez olduğu tahmin edilmektedir. Yeterli ve dengeli beslenmeyle sağlıklı kilonun korunması ve kilo vermek mümkündür. Genellikle bireylerin beslenme durumunun saptanmasında 24 saatlik besin tüketim kaydı ve antropometrik ölçümler kullanılır. Sağlıklı yaşam biçimi davranışı oluşturmada rol model olan sağlık çalışanlarının yaşam biçimleri örnek olmalıdır. Bu nedenle bu çalışmada, Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi çalışanlarının kilo değişimlerinin beslenme ve antropometrik ölçümlerle ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Nisan 2015-Ocak 2016 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde çalışan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 229 kişi alındı. Katılımcıların herhangi bir müdahale olmaksızın 6 ay boyunca üç defa (0, 3, 6. ay) 24 saatlik besin tüketimi bilgileri ve antropometrik ölçümleri alındı. Araştırmada veri toplama aracı olarak genel bilgi toplama formu, 24 saatlik besin tüketim formu ve Bebis® beslenme bilgi programı, Tanita® marka beden tartısı, mezura ve tansiyon aleti kullanıldı. Çalışma verilerimiz SPSS 20.0.0 paket programıyla analiz edildi. Tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra hipotez testleri olarak Ki-kare testi, Student-t testi, Paired sample t-test, Pearson Korelasyon analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 31,6±9,6 yıldı. Katılımcıların %41,9'unun sigara içtiği, %71,2'sinin düzenli yemek yediği, %72,5'inin minimal aktif olduğu ve %52'sinin hiç spor yapmadığı saptandı. Takipte 3.ay antropometrik ölçümlerde azalma olurken 6.ay ölçümlerde artma görüldü. Katılımcıların %10,9'u obez, %28,8'i fazla kiloluydu ve katılımcıların %51,5'i aynı kiloda seyretti. Altı aylık takip sonunda kilo verenlerin günlük tüketilen kalorinin %15,3'ünün protein, %41,3'ünün yağ ve %43,5'inin karbonhidrat olduğu görüldü. Düzenli spor yapanların ortalama 0,3 kg verdiği ve bel çevresinin ortalama 2,3 cm azaldığı görüldü. Başlangıçta obez olan bireylerin 6 aylık takip sonunda ortalama 0,2 kilo verdiği görüldü. Uyku süresiyle vücut ağırlığı arasında negatif korelasyon mevcuttu. Kilo verenlerin ortalama 8 saat ve kilo alanların 7,2 saat uyuduğu saptandı. Sonuç: Bu çalışmada, herhangi bir müdahale yapmadan da düzenli aralıklarla kilo, BKİ, bel çevresi, kalça çevresi gibi antropometrik ölçümlerin yapılmasının ve beslenme durumunun saptanmasının özellikle obezlerde farkındalık oluşturduğu ve kişilerin kilo verdiği görüldü. Aile hekimliği uygulamalarında bireylerin düzenli aralıklarla antropometrik ölçümlerin kaydedilmesi ve beslenme durumunun saptanmasıyla bireylerin kilo kontrolü sağlanabilir. Çalışmamızda birçok faktörün (uyku süresi, beslenme, vs.) kilo almada ve vermede etkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca aile hekimleri kilo vermeyi ve almayı etkileyen faktörleri de sorgulamalıdır.