SIĞIRLARIN SOLUNUM SİSTEMİ HASTALIĞI KOMPLEKSİNDE TİLDİPİROSİN VE FARKLI DOZ N-ASETİLSİSTEİN KULLANIMININ TEDAVİDEKİ ETKİNLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veteriner İç Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RAMAZAN KAMAN

Danışman: Şükrü Değirmençay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Sığırların solunum sistemi hastalığı kompleksi (BRDC), üst ve alt solunum sistemi bulguları ile karakterize çok faktörlü bir hastalık kompleksidir. Bu çalışmada Tildiprosin ve farklı doz N-Asetilsistein kullanımının tedavideki etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlandı. Materyal ve Metot: Çalışma materyalini BRDC'li 30 sığır ve sağlıklı 10 sığır olmak üzere toplamda 40 sığır oluşturdu. Çalışma 1'i kontrol, 3'ü çalışma olmak üzere 4 gruptan oluştu ve her grupta 10 sığır yer aldı. Tildiprosin (T) grubuna tek doz 2.5 mg/kg dozda Tildipirosin uygulandı. Tildipirosin+10mg/kg N-Asetilsistein (NAC) (TA1) grubuna tek doz 2.5 mg/kg dozda Tildipirosin ile birlikte 10 mg/kg dozda NAC, IM yolla 5 gün uygulandı. Tildipirosin+20mg/kg N-Asetilsistein (NAC) (TA2) grubuna tek doz 2.5 mg/kg dozda Tildipirosin ile birlikte 20 mg/kg dozda NAC, IM yolla 5 gün uygulandı. Kontrol grubundaki hayvanlara ise 5 gün boyunca sadece serum fizyolojik, 5 ml, kas içi olarak uygulandı. Tüm sığırlardan tedavi öncesi (T0), tedavinin birinci günü (T1), tedavinin üçüncü günü (T3) ve tedavi sonrası 2. günde (TS2) klinik skorlama yapıldı, hematolojik ve biyokimyasal analizler için venöz kan örnekleri, kan gazı analizleri için arteriyel kan örnekleri alındı. Tedavi öncesi tüm sığırlardan transtrakeal yıkama sıvısı örnekleri alındı ve mikrobiyolojik ve virolojik analizler yapıldı. Bulgular: Kontrol grubuna göre yüksek klinik skora sahip çalışma gruplarının tedavi ile birlikte klinik skor değerlerinin azaldığı saptandı (P<0.01). Çalışma gruplarının WBC, LYM ve NEU değerlerinin tüm örneklem günlerinde kontrol grubundan yüksek olduğu saptandı (P<0.05). Çalışma gruplarının yüksek olan periostin düzeylerinin tedavi ile giderek azaldığı ve TS2'de kontrol grubu verisine yaklaştığı ve en iyi sonucun TA2 grubunda olduğu saptandı. TA1 ve TA2 gruplarının yüksek SAA düzeylerinin giderek azaldığı, T3 ve TS2 günlerinde ise kontrol grubu ile bir farkın olmadığı belirlendi. Çalışma gruplarının yüksek olan Hp düzeylerinin tedavi ile giderek azaldığı ancak tüm örneklem günlerinde kontrol grubundan yüksek oldukları tespit edildi (P<0.001). Tüm çalışma gruplarında yüksek olan 8-isoprostane düzeylerinin tedavi ilerledikçe giderek azaldığı ve kontrol grubu verilerine yaklaştığı saptandı. T grubunda TS2 günündeki 8-isoprostane düşüklüğünün T0'a göre (P=0.043), TA2 grubunda ise T3 günündeki 8-isoprostane düzeylerinin düşüklüğünün T0'a göre anlamlı olduğu tespit edildi (P=0.024). TA2 grubunun T1, T3 ve TS2 günlerinde kontrol grubundan daha düşük 8-isoprostane düzeylerine sahip olduğu belirlendi. T0'da çalışma gruplarının yüksek olan MDA düzeylerinin tedavi süresince giderek azaldığı ve kontrol grubu ile bir farkın olmadığı saptandı. Çalışma gruplarında T0'da düşük olan GSH düzeylerinin tedavi süresince giderek arttığı ancak TS2 gününde T3 gününe kıyasla bir azalmanın olduğu saptandı. Ancak bu azalma sadece TA1 grubunda anlamlı bulundu (P=0.002). T0'da çalışma gruplarının yüksek olan PaCO2 ve laktat düzeylerinin tedavi süresince giderek azaldığı, HCO3 düzeylerinin (P<0.05) ise giderek arttığı gözlendi. Sonuç: BRDC tedavisinde Tildiprosine ek olarak 20 mg/kg dozda, IM yolla verilen NAC'nin antiinflamatuar ve antioksidan etki gösterdiği, oksidatif stresi azalttığı ve tedavide olumlu etkilerinin olduğu sonucuna varıldı. Periostin düzeylerinin solunum sistemi enfeksiyonlarında tedavi etkinliğinin değerlendirilmesinde umut vadeden bir marker olduğu kanısına varıldı.