Endüstri 4.0 teknolojilerinin istihdama etkisi: Türkiye imalat sanayi firmalarında bir uygulama
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENSAR BALKAYA
Danışman: Fatih Karcıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Teknolojik yeniliklerin insanları işsiz bırakacağı yönündeki fikir, sürekli olarak güncelliğini koruyan ve net etkiler üzerinde her dönemin kendi şartları açısından fikir birliğine varılmamış olgulardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Endüstri 4.0 süreciyle bütünleştirilen yapay zekâ, nesnelerin interneti, robotik vb. ileri teknolojilerin de daha önceki sanayi devrimlerini temsil eden teknolojiler gibi daha fazla istihdama mı yoksa bu kez gerçekten kitlesel işsizliğe mi neden olacağı literatürde yaygın şekilde tartışılmaktadır. Kitlesel işsizliğe neden olacağına yönelik fikir söz konusu teknolojilerin kendinden önceki teknolojilerin aksine hem kas gücü hem de zihinsel beceriler açısından insanları ikame etme potansiyeline dayandırılmaktadır. Daha fazla istihdama neden olacağı yönündeki fikir ise, söz konusu teknolojilerin bu özellikleriyle daha fazla yeni işleri ortaya çıkaracağı ve verimliliği artırarak daha fazla istihdama neden olacağı varsayımlarına dayanmaktadır. Bu sorunun cevabı verilerle desteklenen ampirik çalışmaların sonuçlarına bağlı olarak netleştirilebilecektir. Bu çalışmanın amacı, Endüstri 4.0 teknolojileri kullanımının firma düzeyinde istihdam etkisini belirlemektir. Bu kapsamda Türkiye imalat sanayinde faaliyette bulunan 4934 imalat firmasından elde edilen veriler kullanılmıştır. Söz konusu veri seti firmaların çalışan sayıları, bazı firma özellikleri ve oldukça fazla sayıda Endüstri 4.0 teknolojisinin kullanım durumu hakkında bilgiler içermektedir. Öyle ki, yapay zekâ ve nesnelerin interneti teknolojilerinin kullanım amaçlarına ilişkin bilgiler de mevcuttur. Bu kapsamda kurulan araştırma modelinin bağımlı değişkeni firmaların çalışan sayıları iken bağımsız değişkenleri imalat sanayide kullanılan Endüstri 4.0 teknolojilerinin kullanım durumu ve bazı firma özellikleridir (ölçek, bulunduğu sektör vb.). Söz konusu veri setinin yatay kesit veri özelliğine ve bağımlı değişkenin sayma veri özelliğine sahip olması nedenleriyle Negatif Binom Regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, doğrudan üretimle ilgili olan Endüstri 4.0 teknolojileri imalat firmalarının istihdamını artırırken, üretim dışı bölümlerde kullanılan Endüstri 4.0 teknolojileri imalat firmalarının istihdamını azaltmaktadır. Fakat elde edilen genel sonuç, Endüstri 4.0 teknolojilerinin potansiyel verimlilik artışı ve dolayısıyla firma büyümesi nedenleriyle imalat sanayinde daha fazla istihdama neden olduğu yönündedir. Anahtar Kelimeler: İstihdam, Teknolojik Yenilikler, Otomasyon Kaygısı, Endüstri 4.0 Teknolojileri, Türkiye İmalat Sanayi