ÖZEL EĞİTİM KURUMLARINDA GÖREV ALAN ÖĞRETMENLERİN PROGRAM OKURYAZARLIK DURUMLARI VE ÖZEL EĞİTİM ÖZEL ALAN YETERLİKLERİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİBEL BAYRI
Danışman: Adnan Küçükoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, özel eğitim kurumlarında görev alan öğretmenlerin program okuryazarlık durumları ve özel eğitim özel alan yeterliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden çeşitleme desenli bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini, Erzurum ilinde özel eğitim kurumlarında çalışmakta olan 135 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verilerini toplamak amacıyla nicel kısımda "Öğretim Programı Okuryazarlık Ölçeği" ve "Özel Eğitim Özel Alan Yeterlikleri Formu" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel kısmında ise yarı yapılandırılmış görüşme soruları sorulmuştur. Nicel verilerin analizinde bağımsız örneklem t testi, ANOVA testi ve korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analizden yararlanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, katılımcıların program okuryazarlık durumlarının yüksek düzeyde; özel eğitim özel alan yeterliklerinin ise çok yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir. Araştırma kapsamında öğretmenlerin program okuryazarlık durumları ve özel eğitim özel alan yeterlikleri arasında branş ve mesleki kıdem değişkenleri bakımından anlamlı farklılık bulunmasına karşın cinsiyet ve sertifika sahibi olup olmama değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Çalışmadan öğretmenlerin program okuryazarlık durumları ile özel eğitim özel alan yeterlikleri arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenler özel eğitimde program bilgisine sahip olduklarını, program hazırlama, uygulama ve değerlendirme boyutlarında yeterliklerinin olduğunu ve özel eğitimde çalışma bilincine sahip olduklarını, alan bilgisi farkındalığı ve öğretmenlik mesleğine dair yeterlik sahibi olduklarını ifade etmişlerdir. Öğretmenlerin program okuryazarlık durumlarının yüksek, özel eğitim özel alan yeterliklerinin ise çok yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin program okuryazarlık durumları ve özel eğitim özel alan yeterlikleri; cinsiyet ve sertifika sahibi olup olmama değişkenine göre farklılaşmazken, branş ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılaşma olmuştur. Çalışmada öğretmenlerin program okuryazarlık durumları ile özel eğitim özel alan yeterlikleri arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin özel eğitimde program hazırlama, uygulama ve değerlendirme boyutlarında yeterliklerinin olduğu ve bu doğrultuda özel eğitimde program bilgisine hâkim oldukları; özel gereksinimi olan öğrencilerle çalışma bilincine sahip ve alan bilgisi farkındalığı ve öğretmenlik mesleğine dair yeterliklerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.