Sosyobilimsel bir konu olarak ortaokul öğrencilerinin plastik kirliliği farkındalıklarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL TEMEL
Danışman: Zafer Karagölge
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı plastik kirliliğini sosyobilimsel bir konu bağlamında ele alarak ortaokul öğrencilerinin bu konudaki farkındalık düzeylerini incelemektir. Yöntem: Çalışmaya Erzurum ili Aziziye, Palandöken, Yakutiye, Horasan, Pasinler ve Tekman ilçelerinden 5., 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinden toplamda 953 öğrenci çalışmaya katılmıştır. Plastik kirliliğine yönelik farkındalığı belirlemek amacıyla, izinleri alınmış bir anket uygulanmıştır. Anketin geçerlik ve güvenirliği sağlanmıştır. Anket üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölüm demografik bilgilerden, ikinci bölüm bilgi, üçüncü bölüm ise tutum sorularından oluşmaktadır.Veriler SPSS programında betimsel ve non-parametrik istatistiklerle analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırma bulguları, öğrencilerin plastik kirliliğine yönelik tutumlarının orta düzeyde olduğunu göstermektedir. Kız öğrenciler ve 5. sınıf öğrencileri lehine anlamlı farklılık bulunurken, yaş ve ebeveyn eğitim düzeyine göre fark saptanmamış; ancak anne eğitim düzeyi arttıkça tutum puanlarında hafif artış gözlenmiştir. Öğrencilerin %97,1'i plastik atıkların çevreye zarar verdiğini belirtmiş; sağlık etkilerine ilişkin farkındalık yüksek, üreme ve büyüme–olgunlaşma konularında ise düşüktür. Öğrencilerin %66,4'ü plastiklerin geri dönüştürüldüğünü, %32,6'sı çöpe atıldığını belirtirken; %77,9'u geri dönüşümü en iyi yöntem olarak görmekte ve %78,7'si plastik kullanımının arttığını ifade etmektedir. Merkez ilçelerde yaşayan öğrencilerin tutumları daha olumludur. Genel olarak farkındalık yüksek, sağlık bilgisi sınırlıdır. Sonuçlar: Araştırma sonuçları, öğrencilerin plastik kirliliğine yönelik tutumlarının genel olarak olumlu olduğunu ve demografik değişkenlere göre kısmen farklılaştığını göstermektedir. Kızlar ve 5. sınıf öğrencileri lehine anlamlı fark bulunurken, yaş ve ebeveyn eğitim düzeyine göre fark saptanmamıştır. Öğrenciler plastik atıkların çevreye zarar verdiğinin farkında olmakla birlikte, insan sağlığına etkileri konusunda bilgi düzeyleri sınırlıdır. Merkez ilçelerde çevre farkındalığının daha yüksek olduğu görülmektedir. Farkındalık yüksek olmakla birlikte davranışlara yeterince yansımamaktadır. Anahtar Kelimeler: sosyobilimsel konular, plastik atık, plastik kirliliği, bilinçli bireyler, öğrenci farkındalığı, çevre bilinci