Streptozotosin ile tip 1 diyabet oluşturulan sıçanlarda liken ekstraktlarının böbrek üzerine etkileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TÜLAY ÖZHAN BAKIR

Danışman: Fatime GEYİKOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, streptozotosin (STZ) ile diyabet oluşturulmuş sıçanlarda böbrek dokusu üzerine ilk defa Cetraria islandica ve Pseudevernia furfuracea liken türlerinin etkileri araştırıldı. Bu amaçla, Sprague-Dawley cinsi 10 grup sıçan kullanıldı (n=7). Kontrol grupları ve tek başına liken diyeti verilen gruplar hariç diğer beş grupta 50 mg/kg tek doz intraperitonal (IP) STZ enjeksiyonu ile diyabet modeli geliştirildi. Diyabet oluşumunu takiben sulu liken ekstreleri 5-500 mg/kg doz aralığında 14 gün boyunca hayvanlara IP yoluyla verildi. Deneme süresince hayvanların vücut ağırlıkları, yem ile su tüketimleri ve kanlarındaki şeker seviyesi tespit edildi. Daha sonra hayvanlar sakrifiye edilerek böbrekleri çıkarıldı. Böbrek dokusundaki histolojik değişiklikler Hematoksilen-Eozin (H&E), Periyodik Asit Schiff (PAS), Masson Trikrom ve Amiloid boyama yöntemleri kullanılarak değerlendirildi. Diğer taraftan, biyokimyasal metotlar kullanılarak hücresel antioksidan savunma sistemindeki değişiklikler tespit edildi. Oksidatif stres düzeyinin belirlenebilmesi için de malondialdehit (MDA) seviyesi ölçüldü. Diyabetli grupta vücut ağırlıklarının belirgin bir şekilde azaldığı, tüketilen yem ve su miktarları ile kan şeker seviyesinin kontrol grubuna kıyasla belirgin bir şekilde arttığı gözlendi. Bu grupta, antioksidan enzimlerin aktivitesinin azaldığı ancak MDA düzeyinin artmasıyla yoğun bir oksidatif stresin oluştuğu ve böbrek dokusunda belirgin histopatolojik anormalliklerin ortaya çıktığı görüldü. Farklı dozlarda tek başlarına uygulanan liken ekstraktlarının çalışılan parametreler üzerinde herhangi bir olumsuz etkiye sahip olmadığı tespit edildi. Pseudevernia furfuracea sulu ekstraktı (PFSE) ile kıyaslandığında Cetraria islandica sulu ekstraktı (CISE)'nın diyabetik hayvanlarda antioksidan savunmayı kısmen destekleyerek, MDA düzeyini önemsiz bir şekilde azalttığı bununla birlikte böbrek patolojisi üzerinde tedavi edici bir etkisinin bulunmadığı anlaşıldı. Sonuç olarak, CISE'nin diyabetli hayvanlar ve böbrekleri üzerinde yeterince tedavi edici özelliğinin olmadığı kanaatine varıldı.