Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran ebeveynlerin hpv aşısı ile ilgili tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURÇİÇEK MUTLU
Danışman: Yasemin Çayır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Serviks kanseri ülkemizde kadınlarda en sık görülen kanserler arasında yer almakta olup önlenebilir kanser gruplarının başında gelir. Serviks kanserlerinin etiyolojisindeki %70 sebep HPV-16 ve HPV-18 olup bunlara karşı etkinliği yüksek, güven aralığı geniş aşılar geliştirilmiştir. Fakat buna rağmen ülkemizde HPV aşısı yaptıranların sayıları oldukça düşük seyretmektedir. Bu çalışmamız ile kişilerin HPV aşısı ile ilgili tutum ve davranışlarını ortaya koyup aşı önündeki engelleri ortaya çıkarmayı amaçladık. Yöntem: Bu çalışma Ocak-Mayıs 2021 tarihlerinde Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 9-15 yaş aralığında kız çocuğu bulunan 227 ebeveyn ile yapılmıştır. Katılımcıların sosyodemografik verilerinin yanısıra Karoline HPV Aşılama Tutumları ve İnançları Ölçeği uygulanmıştır. Veriler SPSS 22 ile analiz edilip, anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edilmişitir. Bulgular:Katılımıcıların %75,8'i (n=172) kadın, %24,2'si (n=55) ise erkekti. Ebeveynlerin %95,2'si evli (n=216) olup %4,8'i bekar (n=11) idi. Çalışmamıza katılan kişilerin %20,3'ü (n=46) ilköğretim, %30,8'i (n=70) lise, %37.9'u (n=86) lisans, %11'i (n=25) yüksek lisans/doktora mezunuydu. Kişilerin yaş ortalaması 37,7±6,8 yıl iken; Karoline HPV Aşılama Tutumları ve İnançları Ölçeği total puan ortalaması 37±6,5 idi. Total puan ortalamaları katılımcıların eğitim durumlarına gore karşılaştırıldığında eğitim seviyesi yüksek olanlarda total puan ortalamasının anlamlı derece yüksek olduğu görüldü (p<0,001). Aynı şekilde meslek grupları arasında da sağlık sektörü çalışanlarının total puan ortalamasının diğer meslek gruplarına oranla anlamlı derecede yüksek olduğu görüldü (p<0,001). Çalışmamızda aile hekiminden HPV hakkında bilgi alan kişilerin oranının %16,7 (n=38) olduğu görüldü. HPV aşısı hakkında bilgisi olanların bilgi kaynakları incelendiğinde en yüksek oran (%20) medyaydı, %10'u komşu ve akraba çevresi, %7'si aile hekimi, %4'ü kadın doğum doktoruydu. HPV aşısı hakkında bilgisi olanların %59'u ise sağlık çalışanıydı. Karoline HPV Aşılama Tutumları ve İnançları Ölçeği total puan ortalaması düşük olanlarda en önemli engellerin finansal yetersizlik, ulaşım zorluğu, aşı hakkında yetersiz bilgi ve kızlarının yaşının uygun olmadığının düşünülmesi olduğu görülmüştür. Sonuç: Çalışmamızdan elde ettiğimiz verilere göre katılımcıların çoğunluğunun HPV aşısı hakkında bilgisi yoktu. Sağlık çalışanları dışında HPV aşını bilen kişilerin en önemli bilgi kaynağı medyaydı. Aile hekimlerinin HPV aşısı hakkında bilgi verme oranları oldukça düşüktü. Aynı şekilde sağlık çalışanlarının da aşılanma oranları diğer gruplardan çok farklı olmayıp oldukça düşük bir orandaydı. Aşı önündeki en büyük engeller ise finansal yetersizlik, aşıya ulaşım zorluğu, aşı hakkındaki yetersiz bilgi düzeyi, ebeveynlerin kız çocuklarının yaşının aşı için uygun olmadığının düşünmesi ve çevresindekilerin genelde aşı yaptırmamış olmasıydı. Serviks kanserine karşı koruyuculuğu olan HPV aşılarına karşı ebeveynlerin tutumlarının geliştirilmesi ve aşı önündeki engellerin ortadan kaldırılması için özellikle HPV aşısının ulusal aşı takvimine eklenip sigorta kapsamına alınması yerinde olacaktır. Anahtar Kelimeler: Aşı, HPV, Karoline HPV Aşılama Tutumları ve İnançları Ölçeği, aile hekimliği