Filistinli şair Selîm Ebu'l-İḳbâl el-Ya'ḳûbî (Hassânu Filisṭîn) hayatı ve edebî kişiliği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arap Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURAK AKÇAY

Danışman: Selami BAKIRCI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, modern Filistin edebiyatının önde gelen isimlerinden Ebu'l-İḳbâl el-Ya'ḳûbî'nin hayatını, edebî kişiliğini, şiirlerindeki konuları, divanında yer alan şiir türlerini ve Filistin edebiyatına sağladığı katkıları ele almaktadır. Filistin edebiyatı içerisinde önemli bir konuma sahip olan el-Ya'ḳûbî hakkında, Türkiye'de şimdiye dek herhangi bir akademik çalışmanın yapılmamış olması, bizi bu çalışmayı yapmaya sevketmiştir. Ebu'l-İḳbâl el-Ya'kûbî, klasik Arap şiirine olan hâkimiyeti ve yaşadığı dönemin toplumsal, siyasî ve dinî gelişmelerine duyarlılığıyla dikkat çeken önemli bir şairdir. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde yaşayan el-Ya'kûbî, Sultan II. Abdülhamid'e ve Osmanlı'ya karşı derin bir bağlılık hissetmiş; onları ümmetin birliği ve direnişin simgesi olarak görmüştür. Şiirlerinde bu bağlılığını açıkça dile getirirken, Allah'a olan güçlü imanı ve Hz. Peygamber'e duyduğu derin sevgi ise eserlerinin temel eksenini oluşturmuştur. Ona göre şiir, yalnızca bir edebî sanat değil; inancın, ahlakın ve toplumsal sorumluluğun bir ifadesidir. Şairin dinî duyarlılığı, Osmanlı'ya yönelik olumlu yaklaşımı, sömürge karşıtı duruşu ve Filistin halkının sesi olma çabası şiirlerinde nasıl şekillendiği üzerinden analiz edilmiştir. Klasik Arap şiirinin önemli türlerinden olan muvaşşah ve zecel gibi nazım şekillerini ustalıkla kullanmış; bu formlar aracılığıyla çağının meselelerini ve bireysel düşüncelerini ifade ederek şiirine özgün bir kimlik kazandırmıştır. Çalışmamız içinde yer alan Arapça beyitlerin mümkün mertebe aslına en yakın ve anlamından uzaklaşmadan doğru bir şekilde çevrilmesine itina gösterilmiştir. İnceleme sürecinde, el-Ya'ḳûbî'nin divanı başta olmak üzere, şair hakkında kaleme alınmış Arapça eserler, makaleler ve gazeteler temel başvuru kaynakları olarak kullanılmıştır.