B. D. Spinoza'nın etiginde Tanrı ve insan problemi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SİBEL GÖKÇE

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mine KAYA KEHA

Özet:

Bu çalışmanın gayesi 17. yy'ın sistemli filozoflarından biri olan Spinoza'nın felsefesinde Tanrı anlayışı ile insan özgürlüğünün nasıl ve hangi hallerde mümkün olabileceğini göstermektir. Descartes'ın töz kavramından hareketle dedüktif ussallaştırma ile fikirlerini açıklayan Spinoza, bunu geometrik metodla yapmaktadır. Rasyonalist filozof olarak değerlendirilen Spinoza'ya göre doğru, upuygun, açık ve seçik bilginin modeli matematiktir. Etik de dâhil diğer bütün bilimlerin daha kesin ve net sonuçlar elde etmesi ancak bu yolla mümkündür. Dolayısıyla Spinoza felsefesinde tahayyül ile mantıksal düşünce arasındaki ayrıma dikkat çekerek aklın kriterlerini esas almıştır. Buna göre tezin birinci bölümünde Spinoza'yı, Spinoza yapan nedenler ve felsefesinin alt yapısı yaşamı ile ilişkilendirilerek açıklanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, Spinoza felsefesinin omurgasını oluşturan Tanrı kavramına, Spinoza perspektifinden bakılarak açıklık getirilmeye gayret edilmiştir. Spinoza'da varlık, töz (cevher), modus (tavır) ve conatus kavramları irdelenmiş, Tanrı'nın doğası hakkında sorunsallaştırma yapılmıştır. Üçüncü bölümde insan özgürlüğünün Spinoza açısından mümkün olup olmadığı problemi ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise özgürlüğün Tanrısal kökeni ve insani yönü koşulları ve gerekçeleri ile değerlendirilmiştir.