Türk gazetesinde edebî faaliyetler üzerine bir inceleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SONBAHAR AKAYDİN
Danışman: Servet Tiken
Özet:Sultan II. Abdülhamid döneminde Jön Türklerin siyasi faaliyetlerde bulunduğu merkezlerden biri olan Mısır, Türk düşünce hayatının şekillenmesinde başlıca rollerden birini oynar. Meşrutiyet taraftarı muhalifler, Mısır'da yayımladıkları gazete ve mecmualarla çeşitli konulardaki fikirlerini ifade etme fırsatı bulurlar. Jön Türklerin Mısır'da yayımladığı gazetelerden biri, 1903-1907 yılları arasında yayım hayatını 187 sayı sürdüren Türk gazetesidir. Haftalık olarak yayımlanan gazete, 1902 Jön Türk Kongresi sonrası Mısır'da yayımlanan gazeteler arasında millî duyarlılıkları kesin bir dille ifade etmesiyle öne çıkar. "Türkleri tüm dünyaya tanıtmak" politikasıyla hareket eden gazetede kalem faaliyetlerinde bulunan kişiler; Ali Kemâl, Şerafeddin Mağmûmî, Manastırlı Bahaeddin, Mehmed Suad, Ahmed Kemâl, Necmeddin Arif, Esad Bey, Celaleddin Arif'tir. Gazetenin Türkçü politikasının bir yansıması olarak Yusuf Akçura'nın daha sonra kitaplaştıracağı, Türk milliyetçiliğinin teorik temellerini ortaya koyduğu Üç Tarz-ı Siyaset, gazetede makaleler hâlinde yayımlanır. Türkçülük düşüncesinin gelişiminde önemli katkıları bulunan Hüseyinzâde Ali Bey'in de gazetede şiir ve yazıları yayımlanır. Siyasi, ilmî ve edebî bir gazete olma özelliğini taşıyan Türk'te, Türk diline ve Türk edebiyatına verilen önem dikkat çekmektedir. Mısır'da yayımlanan Jön Türk yayınları arasında edebî faaliyetler açısından da zengin bir içeriğe sahip olan gazetede, Türk edebiyatının köklü geleneğinden övgüyle bahsedilir. Yenileşme Dönemi Türk edebiyatına dikkatlerin çekildiği gazetede; Namık Kemâl, Abdülhâk Hamid, Şemseddin Sami gibi isimlerden ve onların eserlerinden söz edilir. Servet-i Fünûn edebiyatına da ilgi gösteren gazetede, Tevfik Fikret'in bazı şiirleri nesre çevrilir. Ayrıca Tevfik Fikret ve Cenab Şehabeddin'in daha önce yayımlanmış şiirlerine gazetede yer verilir. Gazetede bir kısmı müstear adla ya da imzasız olarak yayımlanan şiir, hikâye ve siyasî rüya türünde edebî metinler bulunur. Sultan II. Abdülhamid'e karşı saygılı bir dil kullanmayı tercih eden ve dış politikada Osmanlı hükûmetini destekleyen, millî kültür bilinci oluşturmayı hedefleyen Türk, siyasi ve edebî yönüyle millî bir tavrın temsilcisidir. Meşrutiyet sonrası Türk edebiyatında etkili olacak fikirlere zemin hazırlaması yönüyle önemli bir yayın organıdır. Anahtar Kelimeler: Jön Türk, Mısır, Gazete, Türk