TOPRAKTAN İZOLE EDİLEN BAKTERİLER İLE FİBRİNOLİTİK ENZİM ÜRETİMİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE VAROL
Danışman: Ahmet Adıgüzel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Fibrinolitik enzimler fibrin pıhtılarını çözebilen trombolitik ajanlardır. Tıpta kullanılan streptokinaz, t-PA, ürokinaz ve fibrinolitik gibi trombolitik enzimler kardiyovasküler hastalıklar, felç, kalp krizi ve serebrovasküler hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasında; farklı illerden alınan toprak örneklerinden proteaz ve fibrinolitik enzim aktivitesine sahip suş/suşların belirlenmesi; yüksek fibrinolitik aktivite gösteren izolat ile üretim besiyerinin optimizsayonu ve enzimin saflaştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Toprak örnekleri steril kaplarda laboratuvar ortamına getirilerek, seri dilüsyonları hazırlanmış, proteaz katı besiyerine yayma ekim yöntemiyle inoküle edilmiş ve 37°C'de 48-72 saat süreyle inkübasyona bırakılmıştır. Petrilerde gelişen mikroorganizmalardan bakteri suşları seçilerek, proteaz ve fibrinolitik enzim aktiviteleri incelenmiştir. Yüksek fibrinolitik aktiviteye sahip izolat alınmış ve 16S rRNA sekans analizi ile, tür düzeyinde tanılanmıştır. Ardından fibrinolitik enzim üretim ortamının optimizasyonu gerçekleştirilmiş, sırasıyla amonyum sülfat çöktürmesi, iyon değişim, jel filtrasyon kromatografisi ile saflaştırılmış ve SDS-PAGE ile protein büyüklüğü tespit edilmiştir. Bulgular: Bu tez çalışmasında; toprak örneklerinden proteaz aktivitesine sahip 60 adet izolat elde edilmiştir. Yapılan mikroskobik incelemeler sonucunda izolatların; 20 tanesinin küf/maya, 40 tanesinin ise bakterilere ait olduğu gözlemlenmiştir. En yüksek fibrinolitik enzim aktivitesine sahip izolatın V4 kodu ile Bacillus atrophaeus türüne ait olduğu tespit edilmiştir. Bu izolat kullanılarak fibrinolitik enzim üretimi için optimum Skim Milk Powder, pH, sıcaklık ve inkübasyon süresi sırasıyla; 15 g/l, 7, 35°C ve 72. saat olarak belirlenmiştir. B. atrophaeus'un ürettiği enzim saflaştırılarak, molekül kütlesi 36 kDa olarak belirlenmiştir. Sonuç: Mevcut çalışmada, fibrinolitik ve proteolitik enzimler arasında bağlantının olduğu, ancak yüksek proteaz aktivitesine sahip suşların her zaman yüksek fibrinolitik aktivite göstermediği tespit edilmiştir. Pek çok hastalığın tedavisinde rol alan ve maliyeti yüksek fibrinolitik enzimlerin ucuz, kolay erişilebilir bir kaynaktan da elde edilebileceği ortaya konulmuştur. Aynı zamanda enzim saflaştırması için iki kromotagrafik yöntemin de birlikte kullanılması gerektiği sonucuna varılmıştır.