Akciğer Kanserine Karşı DNA Aşısının Geliştirilmesi ve Fareler Üzerinde Tümöre Karşı Tedavi Edici Etkisinin Belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ DAĞ TAŞKESENLİGİL
Danışman: Yağmur Ünver
Özet:Amaç: Bu tez çalışmasında, akciğer kanserine karşı kullanılabilecek DNA aşı adaylarının elde edilmesi ve bu aşı adaylarının sinjenik tümör modeli oluşturulan C57BL/6 farelerinde tedavi edici etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: pVAX1'e sırasıyla GM-CSF, CTLA-4 ve Muc1VNTR nükleotid dizilerinin ardışık olarak E. coli JM109 hücrelerinde klonlanmasıyla üç farklı rekombinant DNA (pVAX1-GMCSF, pVAX1-CTLA4-GMCSF ve pVAX1-Muc1VNTR-CTLA4-GMCSF) elde edilmiş ve doğrulama için koloni PCR ve dizi analizi kullanılmıştır. Elde edilen rekombinant DNA'lar CHO hücrelerine elektroporasyon yöntemiyle aktarılmış, GM-CSF proteini Western blotlama, CTLA-4 proteini ise gümüş boyama yöntemi ile tespit edilmiştir. LLC1 (Lewis lung carcinoma) hücre hattıyla tümör modeli oluşturulan C57BL/6 fareleri üzerinde dört grup (kontrol, pVAX1(sham), pVAX1-CTLA4-GMCSF ve pVAX1-Muc1VNTR-CTLA4-GMCSF) aşı ile aşılama protokolü oluşturulmuş ve her gruba üç doz aşı uygulanmıştır. 30 gün boyunca tümör progresyonu izlenmiştir. Çalışma sonunda farelerden alınan doku örnekleri histopatolojik ve immunohistokimyasal olarak değerlendirilmiştir. Diğer yandan, DNA aşılarının immünojenik etkilerini değerlendirmek amacıyla aynı aşı grupları ile in vivo bağışıklama deneyi gerçekleştirilmiş, aşılama sonrası özgül antikor yanıtı ELISA ile analiz edilmiştir. Çalışma sonunda farelerden alınan doku örnekleri histopatolojik ve immunohistokimyasal olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Klonlama çalışmaları sonucunda elde edilen rekombinant DNA'lar (pVAX1-GMCSF, pVAX1-CTLA4-GMCSF ve pVAX1-Muc1VNTR-CTLA4-GMCSF) elde edilmiştir. Diğer yandan, GM-CSF ve CTLA-4 proteinlerinin CHO hücreleri tarafından ifade edildiği belirlenmiştir. Tümör modeli oluşturulan farelerde pVAX1-CTLA4-GMCSF aşısının pVAX1-Muc1VNTR-CTLA4-GMCSF aşısına kıyasla tümör büyümesini yavaşlattığı gözlenmiştir. Gruplarda yer alan farelerden alınan doku örnekleri ile gerçekleştirilen histopatolojik ve immünohistokimyasal analizlerin bu bulguları desteklediği görülmüştür. Diğer yandan, yapılan in vivo bağışıklama deneyinde farelerde pVAX1-CTLA4-GMCSF aşısına karşı spesifik CTLA-4 antikorunun geliştiği doğrulanmış, alınan doku örneklerinin histopatolojik ve immunohistokimyasal analizleri neticesinde normal histolojik görünüm gözlenmiştir. Sonuç: pVAX1-Muc1VNTR-CTLA4-GMCSF aşısının farelerde tümör büyümesini önlemede etkili olmadığı, buna karşılık pVAX1-CTLA4-GMCSF aşısının tümör büyümesini anlamlı şekilde azalttığı belirlenmiştir. Ayrıca, pVAX1-Muc1VNTR-CTLA4-GMCSF aşısının Muc1VNTR'ye özgü antikor üretimini indüklemediği, pVAX1-CTLA4-GMCSF aşısının ise CTLA-4'e özgü antikor üretimini sağladığı görülmüştür. Aynı zamanda DNA aşılarının sağlıklı fareler üzerinde herhangi bir yan etki oluşturmadığı belirlenmiştir.