Ratlarda akrilamid ile indüklenen endoplazmik retikulum stresi, nöroinflamasyon ve nöronal apoptozis üzerine melatoninin etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, VETERİNERLİK FİZYOLOJİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF DAĞ
Danışman: Dursunali Çınar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Endüstriyel alanda yaygın olarak kullanılan ACR bileşiği gıdasal ürünlerin yüksek sıcaklıklara maruz kalması sonucu oluştuğu bilinmektedir. ACR, çoklu organ hasarına neden olan nörotoksik bir ajandır. Bu çalışmada; ACR nörotoksisitesinde lokomotor aktivite, oksidatif stres, ER stresi, nöroinflamasyon ve nöronal apoptozis mekanizmaları üzerine MEL'in antioksidan, antiinflamatuar ve nöroprotektif etkilerinin incelenmesi amaçlandı. Materyal ve Metot: Bu tez çalışmasında 220-250 g ağırlığında 12 haftalık yetişkin Sprague Dawley cinsi 50 adet erkek rat kullanıldı. Her bir grupta 10 tane rat kullanılarak 5 grup oluşturuldu. Deney grupları Grup 1: Kontrol, Grup 2: ACR, Grup 3: MEL10+ACR, Grup 4: MEL20+ACR ve Grup 5: MEL20 olacak şekilde oluşturuldu. Deneysel uygulamalar MEL 10 ve 20 mg/kg i.p. dozları ile ACR'nin 50 mg/kg i.p., dozu şeklinde 14 gün süre ile uygulandı. ACR ve MEL enjeksiyonu yapıldıktan sonra 15. gün lokomotor aktivite ölçümleri yapılarak deneysel çalışma sonlandırıldı. Ratlardan alınan beyin dokularında biyokimyasal, moleküler ve histopatolojik incelemeler yapıldı. Bulgular: Lokomotor aktivite düzeyleri ACR grubunda, kontrole göre bir azalma gösterdi. Beyin dokularında MDA ve GSH seviyelerinin ACR grubunda arttığı, SOD, GPx ve KAT aktivitelerinin ise azaldığı tespit edildi. MEL20+ACR grubunda, lipit peroksidasyonunun azaldığı ve antioksidan enzimlerin aktivitelerinin arttığı belirlendi. TNF-α, IL-1β, IL-6 ve nNOS seviyelerinin ACR grubunda yükseldiği ve MEL'in yüksek dozunun bu artışları önlediği tespit edildi. Beyinde sinirsel aktivitelerde görev alan AChE-MAO seviyelerinin de ACR grubunda diğer gruplara göre önemli düzeyde arttığı belirlendi. ACR grubunda ER stresinin oluştuğu ve beyin dokusunda GRP78, ATF4, ATF6, sXBP1 ve CHOP gen ekspresyon seviyelerinin diğer gruplara kıyasla anlamlı düzeyde arttığı tespit edildi. Bax ve Cas-3 gen ekspresyon seviyelerinin ACR gruplarında arttığı, özellikle MEL'in yüksek dozunun bu artışları önlediği görüldü. 8-OHdG ve GFAP ekspresyonlarının ACR grubunda kontrol, MEL20+ACR ve MEL20 gruplarına göre önemli düzeyde arttığı belirlendi. Sonuç: Bu çalışmanın sonucunda ratlara protektif amaçla uygulanan MEL bileşiğinin ACR kaynaklı nörotoksisiteyi önemli düzeyde önlediği saptandı. Anahtar Kelimeler: Akrilamid, Apoptozis, Endoplazmik retikulum stresi, Lokomotor aktivite, Melatonin, Nöroinflamasyon