ERZURUM PASİNLER İLÇESİNDE FAALİYET GÖSTEREN SULAMA KOOPERATİFLERİNİN YAPISAL DURUMLARININ İNCELENMESİ


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarımsal Yapılar Ve Sulama Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALİL İBRAHİM ARSLAN

Danışman: Yasemin Kuşlu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı Erzurum ili Pasinler ilçesinde faaliyet gösteren sulama kooperatiflerinin performanslarını ortaya koymaktır. Analiz yapılırken, fiziksel ve teknik altyapı; sulama alanı ve arazi yönetimi; sulama yöntemleri ve uygulamaları; işletim, bakım ve yönetim bilgileri ile ekonomik ve finansal yönetim olmak üzere beş farklı ölçüt dikkate alınmıştır.

Yöntem: Araştırmada Erzurum Pasinler İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne kayıtlı olan dokuz sulama kooperatifine (Alvar, Büyüktüy-Küçük Tüy- Saksı, Karavelet, PA-SU, Porsuk, Pusudere, Şehit Burak Karakoç, Tepecik-Sunak-Altınbaşak ve Yiğittaşı) ilişkin genel kurul toplantılarından elde edilen veriler ve performans raporları dikkate alınmıştır. Kooperatif performans ölçütleri; güçlü ve zayıf yönler ile fırsatlar ve tehditler (GZFT) analiziyle ortaya konulmuştur.

Bulgular: Dokuz sulama kooperatifinden Porsuk, yüzey suyu; diğerleri ise yeraltı suyu kullanmaktadır. En fazla sayıda sulama kuyusuna sahip kooperatif PA-SU (120 adet); en yüksek ortalama debiye sahip kooperatif Alvar (65 L/s); en yüksek elektrik gücü Alvar (47,5 Kw) olarak tespit edilmiştir. Sulama alanı en büyük kooperatif PA-SU, (75000 da) olup, sulama oranı PA-SU, Tepecik, Porsuk ve Şehit Burak Karakoç kooperatiflerinde % 100 olarak gerçekleşmiştir. Kooperatif alanlarında arazi toplulaştırma uygulaması yoktur. Tüm kooperatiflerde yüzey sulama yöntemi kullanılmaktadır. Porsuk kooperatifi su iletimini cazibe ile yaparken, diğer kooperatifler elektrik enerjisine gereksinim duymaktadır. Tüm kooperatiflerde su ücretlerinin toplanması elden makbuz yolu ile yapılmaktadır.

Sonuç: Sulama kooperatiflerinin sürdürülebilirliği için yenilenebilir enerji sistemlerine geçiş, modern sulama yöntemlerinin yaygınlaştırılması, arazi toplulaştırma çalışmaları ve dijital finansal yönetim sistemlerinin benimsenmesi gerekmektedir. Ayrıca, personel kapasitesinin artırılması, bakım süreçlerinin kurumsallaştırılması ve kamu-üniversite iş birliğine dayalı politika desteği stratejik olarak önceliklidir.

Anahtar Kelimeler:  Pasinler, Sulama Kooperatifi, Sulama Alanı Arazi Yönetimi, Sulama Oranı, GZFT

Eylül 2025, 87 sayfa